Kriza e zhbllokuar: Bashkimi Evropian i jep dritën jeshile paketës prej 6.6 miliardë eurosh për Kievin pas tërheqjes së vetos hungareze

Shtetet anëtare të Bashkimit Evropian kanë arritur një konsensus për të finalizuar paketën e ndihmës ushtarake prej 6.6 miliardë eurosh për Ukrainën, duke i dhënë fund një bllokimi të gjatë që kishte nisur që prej pranverës së vitit 2023 si pasojë e vetos së vendosur nga Hungaria. Akordi politik u zyrtarizua të premten në Bruksel gjatë një mbledhjeje të Komitetit Politik dhe të Sigurisë. “Ky është një lajm i mirë për Ukrainën dhe një lajm i keq për Rusinë”, theksoi Përfaqësuesja e Lartë, Kaja Kallas, përmes një postimi në rrjetet sociale ku dha detajet e zhvillimit të ri. Ajo shtoi se përpjekjet hibride të Moskës synojnë të frikësojnë kontinentin evropian për të ulur nivelin e mbështetjes ndaj Kievit, por se Evropa po vepron në drejtimin e kundërt. Mekanizmi i njohur si Instrumenti Evropian për Paqen (EPF) ishte projektuar fillimisht për t'u kthyer mbrapsht fonde vendeve anëtare për armatimet dhe municionet që ato i dhuronin Ukrainës. Gjatë muajve të parë të konfliktit, ky instrument përbënte një prej shtyllave kryesore të mbështetjes së bllokut. Mirëpo, në muajin maj të vitit 2023, qeveria hungareze e drejtuar nga kryeministri i atëhershëm Viktor Orban bllokoi skemën. Shkak për këtë ishte bërë pakënaqësia e Budapestit ndaj vendimit të autoriteteve ukrainase për të futur bankën më të madhe tregtare hungareze, OTP Bank, në regjistrin e saj të enteve që konsideroheshin “sponsorë ndërkombëtarë të luftës”. Edhe pse ky katalog u shfuqizua gjatë vitit 2024 pas presionit nga partnerët perëndimorë, Hungaria e la në fuqi bllokadën. Situata ndryshoi këtë vit pas humbjes së zgjedhjeve parlamentare nga Orban në muajin prill dhe ardhjes në pushtet të kryeministrit Peter Magyar, çka i hapi rrugë negociatave për çlirimin e fondeve. Sipas Kallas, shuma prej 6.6 miliardë eurosh do të shpërndahet në tri drejtime kryesore: – 4.7 miliardë euro për skemën e rimbursimeve. – 1 miliard euro për blerjen e përbashkët të pajisjeve ushtarake. – 900 milionë euro për misionin e BE-së kushtuar trajnimit të trupave ukrainase. Kallas sqaroi gjithashtu se disa shtete do t'ia kalojnë pjesën e tyre të rimbursimit prej 4.7 miliardë eurosh direkt Ukrainës, pa dhënë detaje rreth emrave të tyre, ndërkohë që mbetet ende miratimi i disa akteve ligjore përpara se paratë të kalojnë në llogaritë përkatëse. Ky zhvillim vjen në një moment mjaft delikat financiar për Ukrainën, e cila përballet me një gropë buxhetore prej 27 miliardë dollarësh (afërsisht 23.67 miliardë euro) brenda strukturave të Ministrisë së Mbrojtjes. Komisioni Evropian dhe Fondi Monetar International janë duke zhvilluar bisedime intensive me udhëheqjen ukrainase për të gjetur një rrugëdalje të qëndrueshme. Gjatë ditës së premte, Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy bëri thirrje që ky ngërç buxhetor të marrë zgjidhje brenda periudhës tetor-nëntor, në mënyrë që të sigurohet financimi i dërgesave të dronëve për tremujorin e parë të vitit 2027. “Të gjithë e kuptojnë se Ukraina nuk mund të lihet vetëm dhe se duhet të investohet më shumë në dronë dhe raketa të prodhuara në Ukrainë, sepse pjesa më e madhe e këtij deficiti është pikërisht financimi i nevojshëm për armët”, deklaroi Zelenskyy.