Eksperti juridik: Intervenimi në Ligjin e Speciales nuk sjell zhbërje automatike të vendimeve gjyqësore

Ndryshimet e mundshme në Ligjin për Dhomat e Specializuara nuk do të sillnin as shfuqizim automatik të aktgjykimit të datës 16 shtator 2026 dhe as ndërprerje të menjëhershme të proceseve gjyqësore që po zhvillohen në Hagë. Ky është qëndrimi i shprehur nga profesori Kolë Krasniqi, i cili thekson se çdo hap i tillë legjislativ duhet të jetë në përputhje të plotë me Kushtetutën dhe me normat e së drejtës ndërkombëtare. Sipas Krasniqit, faza e apelit për katër ish-krerët e UÇK-së do të vijojë në Hagë, ndërsa mundësia e transferimit të çështjeve në institucionet e drejtësisë në Kosovë mund të diskutohet vetëm pasi të ekzistojë një vendim përfundimtar. Ai ka ngritur gjithashtu një paralajmërim se ndërhyrjet ligjore të paimplementuara me maturi të thellë juridike rrezikojnë të prodhojnë konflikte të reja në rrafshin institucional dhe ligjor. Kuvendi i Kosovës gëzon të drejtën dhe mandatin për të analizuar dhe votuar ndryshimet në Ligjin nr. 05/L-053 që rregullon veprimtarinë e Dhomave të Specializuara dhe Zyrës së Prokurorit të Specializuar. Megjithatë, efekti i një nisme të tillë nuk është i menjëhershëm dhe varet ngushtë nga përmbajtja e neneve, harmonizimi kushtetues dhe ndërkombëtar, si dhe mënyra se si do të zbatohen në praktikë. Partia Demokratike e Kosovës ka proceduar një projektligj që synon kufizimin e mandatit të Speciales vetëm te veprat e ndërlidhura me pretendimet e raportit të Dick Martyt. Përmes kësaj nisme propozohet që çështjet jashtë këtij juridiksioni të ri t'i kalojnë gjykatave vendore, duke përfshirë dosjet, provat dhe materialet përkatëse. Për lëndët që tanimë janë në gjykim e sipër në Hagë, projektligji parasheh vijimësinë sipas rregulloreve ekzistuese deri në marrjen e një vendimi përfundimtar. Kjo do të thotë se edhe procesi i apelit për katër ish-udhëheqësit e UÇK-së do të përmbyllet në Hagë. Sipas konceptit të kësaj nisme, diskutimet për transferimin e procedurave të mëtutjeshme në Kosovë, përfshirë një rigjykim të mundshëm apo mjete të jashtëzakonshme juridike, do të mund të shtroheshin vetëm pas përfundimit të apelit, por jo në mënyrë automatike. Për realizimin e një skenari të tillë, ligji i ri do të duhej të specifikonte qartë se cila instancë gjyqësore bëhet kompetente, procedurën e transferimit të lëndëve, statusin e vendimeve të deritanishme, si dhe mënyrën e dorëzimit të provave materiale. Në këtë kontekst, kërkohet qartësim i raportit me kompetencat që ligji aktual i njeh Panelit të Gjykatës Supreme të Dhomave të Specializuara për shqyrtimin e mjeteve të jashtëzakonshme, siç është kërkesa për mbrojtjen e ligjshmërisë. Projektligji në fjalë parasheh gjithashtu përcaktimin e dënimit maksimal deri në 15 vjet burgim, vuajtjen e dënimeve brenda territorit të Kosovës, si dhe mundësinë e faljes presidenciale për të dënuarit. Këto parashikime nuk janë ende funksionale dhe nuk mund të zhbëjnë apo zbutin vetvetiu dënimet e shqiptuara në shkallë të parë. Dokumenti tashmë është përcjellë në Qeveri për të marrë opinionin zyrtar. Në zhvillimet e tjera, Kuvendi miratoi më 28 shtator një deklaratë politike lidhur me aktgjykimin. Ndonëse përbën një qëndrim të rëndësishëm politik dhe institucional, ky dokument nuk ka fuqi ligj-ndryshuese, nuk zhbën kompetencat e Dhomave të Specializuara dhe nuk e asgjeson aktgjykimin, duke mbetur një hap i ndarë nga nisma legjislative në shqyrtim.