Eksperti juridik: Interervimet legjislative nuk e zhbëjnë automatikisht vendimin e Speciales në Hagë

Ndryshimi i Ligjit për Dhomat e Specializuara nuk do të sillte një zhbërje automatike të vendimit të datës 16 shtator 2026 dhe as nuk do të sillte ndërprerjen e menjëhershme të procesit gjyqësor që po zhvillohet në Hagë. Ky është qëndrimi i shprehur nga profesori Kolë Krasniqi. Sipas tij, çdo nismë për ndryshime ligjore kërkon domosdoshmërisht harmonizim të plotë me Kushtetutën e vendit dhe me marrëveshjet ndërkombëtare. Krasniqi nënvizon se faza e apelit për katër ish-krerët e UÇK-së do të vijojë në Hagë, ndërsa mundësia e bartjes së çështjeve në Kosovë mund të diskutohet vetëm pasi të ketë një vendim përfundimtar nga gjykata. Njëkohësisht, profesori ka lëshuar një paralajmërim se ndërhyrjet në ligj pa një analizë të thellë juridike mund të hapin rrugë për konflikte të reja institucionale dhe ligjore. A mund të sjellë ndryshimi i ligjit për Dhomat e Specializuara rezultatin e dëshiruar? Organi ligjvënës i Kosovës ka plotësisht të drejtë dhe motiv ligjor të analizojë e të votojë ndryshimet në Ligjin nr. 05/L-053 për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar. Megjithatë, një hap i tillë nuk do të prodhonte ndryshim automatik të aktgjykimit të 16 shtatorit 2026 dhe nuk do të ndalte procedurat në Hagë. Pesha dhe efekti i tij do të varen ngushtë nga normat që do të miratohen, përputhshmëria kushtetuese dhe ndërkombëtare, si dhe mënyra e zbatimit në praktikë. Në këtë kuadër, Partia Demokratike e Kosovës ka paraqitur një projektligj që synon kufizimin e juridiksionit të kësaj gjykate vetëm te veprat e ndërlidhura me pretendimet e raportit të Dick Martyt. Nisma parashikon që kompetencat për çështjet jashtë këtij rrethi, bashkë me lëndët dhe provat, t'i kalojnë sistemit të drejtësisë në Kosovë. Sa i takon proceseve aktuale në Hagë, projektligji përcakton vazhdimin e tyre sipas kornizës ekzistuese deri në marrjen e një vendimi të formës së prerë. Kjo do të thotë se edhe shqyrtimi i apelit për katër ish-udhëheqësit e UÇK-së do të mbyllet atje. Qëllimi i kësaj nisme është që, pas përfundimit të apelit, të shqyrtohet mundësia e trajtimit të procedurave të mëtejshme në Kosovë, qoftë përmes një rigjykimi apo mjeteve të jashtëzakonshme. Për më tepër, kjo nuk ndodh vetvetiu; ligji i ri duhet të përcaktojë qartë se cila gjykatë bëhet kompetente, mënyrën e transferimit të lëndëve, statusin e vendimeve të kaluara dhe dorëzimin e provave. Veçanërisht, duhet të sqarohet lidhja e këtyre propozimeve me autoritetin që Ligji aktual nr. 05/L-053 i jep Panelit të Gjykatës Supreme për mjetet e jashtëzakonshme juridike, përfshirë kërkesën për mbrojtjen e ligjshmërisë. Projektligji gjithashtu hedh ide që dënimi maksimal të fiksohet në 15 vjet burgim, vuajtja e dënimit të bëhet brenda vendit dhe të parashikohet mundësia e faljes presidenciale për të dënuarit. Këto përcaktime nuk janë ende funksionale dhe nuk zhbëjnë dënimin e shkallës së parë. Dokumenti tashmë është përcjellë në Qeveri për të marrë mendimin zyrtar. Në fund të muajit shtator, më saktësisht më 28 shtator, Kuvendi votoi një deklaratë lidhur me aktgjykimin. Ajo përbën një qëndrim politik dhe institucional, por nuk ka fuqi ligjshkruese, nuk i zhvesh Dhomat e Specializuara nga kompetencat dhe nuk e zhvlerëson vendimin gjyqësor, duke qenë se deklarata dhe projektligji janë dy procese krejtësisht të ndryshme.