Hov i jashtëzakonshëm i zgjerimit të BE-së: Shqipëria pozicionohet mes katër vendeve lider për anëtarësim

Viti 2026 po dëshmon dinamikën më intensive të bisedimeve për anëtarësim në Bashkimin Evropian gjatë një çerekshekulli. Gjatë një interviste për rrjetin mediatik France 24, Komisionerja e BE-së për Zgjerimin, Marta Kos, e ka pagëzuar këtë periudhë si “vitin e zgjerimit”, duke bërë të ditur se përgjatë nëntë muajve të fundit është shënuar hapja dhe mbyllja e një numri rekord kapitujsh krahasuar me çdo periudhë tjetër në dy dekada e gjysmë. Edhe pse nuk janë regjistruar anëtarësime të reja që nga vala e fundit me Kroacinë në vitin 2013 — ndërsa hyrjet e para nuk parashikohen para vitit 2028 — vetë procesi ka fituar një vrull të ri institucional. Shqipëria mes katër shteteve kryesuese të procesit Sipas Komisioneres Kos, rrugëtimi drejt bllokut evropian udhëhiqet nga katër shtete kryesore, ku Shqipëria siguron një vend të merituar në këtë bllok të parë me ecuri mjaft premtuese. “Mali i Zi, i cili ndodhet qartazi në krye, mund t'i përmbyllë negociatat teknike në fund të vitit dhe më pas të bëhet anëtar në vitin 2028. Shqipëria është në rrugë të mbarë. Moldavia po shënon rezultate gjithnjë e më të larta dhe, padyshim, edhe Ukraina. Pra, këto janë katër vendet në krye,” deklaroi Marta Kos, Komisionerja e BE-së për Zgjerimin, për France 24. Pavarësisht epërsisë së Malit të Zi si pretendent kryesor, Kos vuri në dukje një ndryshim mes vendit që udhëheq dhe performancës më cilësore në reforma, duke veçuar Moldavinë si “studenten më të mirë” për sa i takon shpejtësisë së ndryshimeve, duke pasur parasysh nisjen më të vonë të këtij rrugëtimi në raport me Ballkanin Perëndimor. Kushtëzimi financiar dhe zbatimi i pabarabartë i reformave Mungesa e një ritmi uniform në zbatin e reformave brenda vendeve të Ballkanit Perëndimor do të pasqyrohet me sanksione financiare nga Brukseli. Komisioni Evropian po shqyrton mundësinë e rishpërndarjes së afërsisht 330 milionë eurove nga fondet e alokuara për rajonin, duke i transferuar ato nga shtetet me performancë të dobët te ato që përmbushin me përpikëri detyrimet e tyre. Në këtë kontekst, Mali i Zi shënon një shkallë realizimi prej 91% të reformave të kërkuara, kurse Bosnjë dhe Hercegovina paraqet një normë zbatimi prej 0%, për shkak të dështimit të klasës politike vendase për të ratifikuar dy marrëveshje parësore. “E dini, Bashkimi ynë Evropian nuk është një organizatë bamirëse. Pra, për të qenë në gjendje të ndihmojnë ekonomitë dhe shoqëritë e tyre të zhvillohen, ata duhet të zbatojnë reformat, dhe ne u japim paratë vetëm nëse ata po e bëjnë këtë,” u shpreh prerë Marta Kos. Ngrirje e marrëdhënieve me Serbinë pas zhvillimeve politike Tensionet diplomatike ndërmjet Brukselit dhe Beogradit mbeten në nivele të larta. Komisionerja Kos konfirmoi anulimin zyrtar të një vizite të parashikuar në Serbi, si pasojë e episodeve që shoqëruan ceremoninë mortore të kriminelit të luftës Ratko Mlladiç. Përfaqësuesja e lartë e BE-së nënvizoi se ndonëse ritmi i reformave mbetet një çështje e hapur për diskutim, lavdërimi i kriminelëve të luftës dhe mohimi i gjenocidit të Srebrenicës mbeten vija të kuqe absolutisht të panegociueshme për vendet anëtare. “Besimi midis shteteve anëtare të BE-së dhe Serbisë u lëkund edhe më shumë me glorifikimin e kriminelit të luftës Ratko Mlladiç në funeralin e tij. Ne presim që të gjithë kandidatët e BE-së, veçanërisht ata nga Ballkani Perëndimor, të ecin në rrugën e pajtimit. Por ndonjëherë kam ndjesinë se, në vend që të shërojnë plagët e së kaluarës, udhëheqësit po i hedhin kripë këtij procesi.”