Arritje e jashtëzakonshme në Gjermani: Fizikani nga Presheva kurorëzon doktoraturën në fizikë bërthamore me një punim jetik për shëndetësinë

Fizikani i ri shqiptar me origjinë nga Presheva, Doruntin Shabani, ka kurorëzuar me sukses rrugëtimin e tij akademik në Gjermani, duke mbrojtur gradën e doktorit të shkencave në Universitetin e Këlnit. Sipas dokumentacionit zyrtar të këtij institucioni të lartë arsimor, mbrojtja e disertacionit u realizua më 28 shtator 2026 pranë Fakultetit të Matematikës dhe Shkencave të Natyrës, konkretisht në kuadër të Institutit të Fizikës Bërthamore. Hulumtimi i tij shkencor mban titullin “Prodhimi i molibdenit-99 në një burim neutronesh me rrymë të lartë të bazuar në përshpejtues”. Në qendër të këtij studimi qëndron molibdeni-99, izotopi thelbësor nga i cili fitohet tekneciumi-99m, një element kyç që gjen zbatim masiv në mjekësinë bërthamore për skanime dhe analiza diagnostikuese. Për shkak se prodhimi global i këtij materiali mbështetet aktualisht te një numër i vogël reaktorësh kërkimorë, ekspertët janë në kërkim të vazhdueshëm të opsioneve alternative për të siguruar një furnizim të pandërprerë. Përmes punës së tij, Shabani ka eksploruar gjenerimin e molibdenit-99 duke shfrytëzuar kapjen e neutroneve nëpërmjet burimeve të orientuara nga përshpejtuesit, duke ndërthurur simulimet e sofistikuara kompjuterike me eksperimente praktike. Gjetjet e këtij hulumtimi dëshmojnë se kjo qasje përbën një alternativë mjaft premtuese dhe teknikisht të zbatueshme, edhe pse kërkohen hapa të mëtejshëm në planin inxhinierik për ta shndërruar në një realitet industrial. Ky projekt voluminoz u zhvillua në bashkëpunim të ngushtë ndërmjet Universitetit të Këlnit, Universitetit të Shkencave të Aplikuara të Aachenit dhe Qendrës së njohur Kërkimore Jülich, ku fizikani shqiptar ka qenë pjesë aktive e nismës “High Brilliance Neutron Source”, e cila fokusohet te zhvillimi i teknologjive të reja të burimeve të neutroneve. Vlera e këtij hulumtimi është njohur tashmë edhe ndërkombëtarisht, pasi pjesë të rezultateve janë botuar gjatë vitit 2026 në revistën prestigjioze shkencore “European Physical Journal Plus”, ku Shabani është radhitur si autori kryesor për komunikimin shkencor. Ky sukses i jashtëzakonshëm i Doruntin Shabanit dëshmon edhe një herë potencialin e lartë dhe kontributin e vlefshëm të trurit shqiptar në institucionet akademike e kërkimore në mbarë Evropën, duke hedhur ura lidhëse mes fizikës teorike bërthamore dhe kërkesave urgjente të mjekësisë moderne.