Sfidë e re me drejtësinë amerikane: Biznesmeni me origjinë shqiptare rrezikon burgun për shkelje të vendimit gjyqësor

Martin Shkreli, sipërmarrësi amerikan me rrënjë shqiptare, gjendet sërish në qendër të një vorbulle ligjore në Shtetet e Bashkuara, pasi dyshohet se ka shkelur vendimin e formës së prerë që e përjashton përgjithmonë nga çdo veprimtari në sektorin e mjekësisë dhe barnave. Organet e drejtësisë amerikane pretendojnë se ai ka vijuar me transaksionet dhe blerjen e aksioneve, ndaj po kërkojnë vendosjen e masave të reja ndëshkimore, të cilat përfshijnë gjobërrënie të rënda dhe madje rrezikun e heqjes së lirisë. Komisioni Federal i Tregtisë (FTC), në bashkëpunim me autoritetet e shtatë shteteve federale, i është drejtuar zyrtarisht një gjykate në Nju Jork, duke kërkuar që Shkreli të mbajë përgjegjësi ligjore për moszbatimin e urdhëresës së vitit 2022, e cila i ndalonte në mënyrë të prerë çdo lloj angazhimi në industrinë farmaceutike. Sipas dosjes hetimore, sipërmarrësi ka shpërfillur hapur këtë ndalesë, duke vazhduar pa u ndalur operacionet tregtare me letrat me vlerë të korporatave farmaceutike. Në shkresën zyrtare të dorëzuar më 13 tetor 2026, palët akuzuese theksojnë se Shkreli ka bërë publike blerje-shitjen e aksioneve të të paktën 60 enteve farmaceutike. Përveç lëvizjeve me kapital, ai dyshohet se ka shfrytëzuar hapësirat e rrjeteve sociale si YouTube dhe X për të dhënë vlerësime dhe opinione mbi ecurinë e bizneseve, drejtimin e tyre strategjik dhe perspektivën e titujve në bursë. Hulumtimet e autoriteteve tregojnë se një pjesë e këtyre lëvizjeve tregtare kanë nisur vetëm pak javë pasi ai kishte lënë qelitë e burgut, në muajin maj të vitit 2022. Sipas FTC-së, këto sjellje përbëjnë një shkelje të hapur të kufizimeve gjyqësore, të cilat ia ndalojnë atij çdo ndërhyrje, qoftë direkte apo indirekte, në tregun e barnave. Kërkesa e institucioneve parashikon që ai të detyrohet të heqë dorë nga çdo paketë aksionare që zotëron në këtë sektor dhe të shlyejë gjoba monetare në përpjestim të drejtpërdrejtë me përfitimet e siguruara nga këto operacione. Po ashtu, kërkohet ashpërsimi i ndëshkimeve për çdo thyerje të mundshme të rregullave në të ardhmen, duke përfshirë edhe dënimin me burg për mosbindje ndaj vendimeve të gjykatës. Figura e Martin Shkrelit mori përmasa globale në vitin 2015, kohë në të cilën firma farmaceutike nën drejtimin e tij bëri bujë me rritjen marramendëse të çmimit të preparatit Daraprim, nga 17.50 dollarë në plot 750 dollarë për një kokërr të vetme. Ky medikament shërben si kurë kyçe për luftimin e toksoplazmozës, një infeksion i shkaktuar nga parazitët që paraqet rrezik fatal për individët me imunitet të cënuar. Vala e pakënaqësisë publike dhe e reagimeve të forta në mbarë territorin amerikan e shndërruan Shkrelin në një nga personazhet më të kontestuara dhe të diskutuara të kësaj fushe. Në atë periudhë ai u pagëzua nga media me nofkën “Pharma Bro”, ndërkohë që praktikat e biznesit të ndërmarrjes së tij kaluan në sitën e hetimeve të thelluara. Gjatë vitit 2022, një trup gjyqësor federal vërtetoi se Shkreli kishte ngritur një skemë mafioze për të mbyllur dyert e konkurrencës dhe për të mbajtur monopolin mbi medikamentin Daraprim. Për shkak të këtyre gjetjeve, gjykata e dënoi me ndalimin e përjetshëm të ushtrimit të çdo aktiviteti farmaceutik dhe e gjobiti me një faturë financiare prej mbi 64 milionë dollarësh. Ky vendim u la në fuqi edhe nga instanca më e lartë e apelit federal në muajin janar të vitit 2024. Martin Shkreli ka lindur në vitin 1983 në zonën e Brooklyn-it në Nju Jork, brenda një familjeje emigrantësh me origjinë shqiptare. Fëmijëria dhe rinia e tij kaluan në një mjedis të shtresës punëtore, ku prindërit punonin fort për të siguruar mjetet e jetesës në tokën amerikane. Që në rini të hershme, ai shfaqi prirje të theksuara për bursën dhe financat, duke nisur hapat e parë në Wall Street përpara se të hidhte rrënjë në sipërmarrjet bioteknologjike dhe farmaceutike. Me kalimin e viteve, ai hodhi themelet dhe administroi disa fonde investimesh dhe kompani farmaceutike.