KiE-ja ngre alarmin për çështjen e Veliajt: Paraburgimi i zgjatur po shkel të drejtat e qytetarëve dhe kreut të Tiranës

Situata ligjore e kryetarit të Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, është vendosur në qendër të vëmendjes së Këshillit të Europës. Konkretisht, rasti i tij është trajtuar në raportin e katërt të monitorimit për zbatimin e Kartës Evropiane të Vetëqeverisjes Vendore në Shqipëri, dokument ky i përgatitur nga Kongresi i Autoriteteve Lokale dhe Rajonale. Duke iu referuar standardeve dhe vlerësimeve të Komisionit të Venecias, autorët e raportit theksojnë se masa e paraburgimit të zgjatur ndaj drejtuesve vendorë kërkon një kujdes të jashtëzakonshëm. Sipas dokumentit, izolimi i zgjatur mund të cenojë rëndë si të drejtat individuale të vetë kryetarëve të bashkive sipas Konventës Europiane të Tërë Drejtave të Njeriut, ashtu edhe vullnetin dhe të drejtat e qytetarëve votues që i kanë zgjedhur ata në krye të pushtetit vendor. Në raport pasqyrohet kronologjia e ngjarjeve, duke nisur nga arrestimi i Erion Veliajt e deri te përpjekjet institucionale për shkarkimin e tij dhe vendimi përfundimtar i Gjykatës Kushtetuese që konfirmoi rikthimin e tij në krye të Bashkisë së Tiranës. Megjithatë, dokumenti vë në dukje paradoksin se në praktikë, z. Veliaj mbetet i paaftë të ushtrojë funksionet e tij zyrtare për shkak se vijon të mbahet në qeli. Gjithashtu, në material përmendet edhe vendimmarrja e mëvonshme e Gjykatës Kushtetuese lidhur me masën e sigurisë, e cila e ktheu çështjen për rishqyrtim në Gjykatën e Lartë. Arsyetimi i këtij vendimi theksonte se masa e paraburgimit nuk ishte mbështetur në argumente mjaftueshëm bindëse sa i përket parimit të proporcionalitetit. Sipas të dhënave të përfshira në raport, mbrojtja juridike e autonomisë vendore mbetet një sfidë në Shqipëri, ku raportohet se gjatë viteve të fundit janë hetuar rreth 36 kryetarë bashkish, aktualë apo ish-drejtues, nën dyshimet për korrupsion. Ishte shkurti i vitit 2025 kur Struktura e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) ndërmori arrestimin e kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj. Më tej, në shtator të vitit 2025, Këshilli Bashkiak i Tiranës votoi pro shkarkimit të tij për shkak të mungesës në detyrë për më shumë se tre muaj, veprim që pasoi me një dekret qeveritar dhe caktimin e datës së zgjedhjeve të parakohshme përmes një dekret presidencial. Megjithatë, situata ndryshoi në nëntor 2025, kur Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë e shpalli antikushtetues shkarkimin e tij, duke e rikthyer zyrtarisht në detyrë dhe duke anuluar procesin zgjedhor të parashikuar në kryeqytet, pavarësisht se pengesa e paraburgimit e mban ende larg zyrës së tij. Autorët e raportit kanë bërë të qartë se komentimi i proceseve penale aktive del jashtë mandatit të tyre, por kanë dashur të sjellin në vëmendje një shqetësim më të gjerë. Sipas tyre, Shqipëria vazhdon të renditet ndër shtetet evropiane me statistika ndër më të lartat për sa i përket përdorimit të paraburgimit dhe kohëzgjatjes mesatare të tij. Në maj të vitit 2026, Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë pranoi pjesërisht ankesën e kreut të Bashkisë së Tiranës kundër masës së paraburgimit. Çështja u kthye sërish për shqyrtim në Gjykatën e Lartë, pasi u konstatua se vendimet e mëparshme mbi masën e sigurisë vuanin nga mungesa e një arsyetimi të plotë dhe proporcional.