A e frenuan sulmet ndaj “Google-it rus” propagandën në internet? Kreu ukrainas flet për goditje të botëve, ekspertët skeptikë

Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, ka deklaruar se operacionet e fundit ushtarake ndaj infrastrukturës digjitale të gjigantit rus të teknologjisë, Yandex, kanë sjellë një rënie të ndjeshme të llogarive të rreme dhe përmbajtjeve pro-ruse në hapduesirën digjitale. Megjithatë, ky pretendim është pritur me rezervë nga njohësit e fushës së teknologjisë. Gjatë ditëve të fundit, forcat ukrainase kanë vënë në shënjestër tri qendra të të dhënave të njohura ndryshe si “Google i Rusisë”. Këto sulme kanë prodhuar ndërprerje serioze në një sërë shërbimesh të korporatës, duke përfshirë platformat e transportit, sistemet e pagesave, shpërndarjen e ushqimit, shërbimet cloud, si dhe asistentët virtualë. Goditja më e fundit ndodhi më 11 tetor në një impiant të Yandexit në qytetin e Vladimirit, rreth 180 kilometra në lindje të Moskës, duke paralizuar plotësisht funksionimin e tij. Ky sulm pason dy ndërhyrje të tjera me dronë gjatë të njëjtës javë: e para më 8 tetor në Sasovo, rreth 315 kilometra në juglindje të kryeqytetit rus, dhe e dyta një ditë më vonë në rajonin e Kalugës. Duke mbajtur fjalën hapëse në Forumin e Sigurisë në Varshavë më 12 tetor, Zelensky theksoi se pas këtyre goditjeve, klima në rrjetet sociale është bërë dukshëm më e pastër. “Vumë re më pak gjuhë urrejtjeje, më pak polarizim dhe më pak provokime, sepse numri i llogarive të automatizuara kishte rënë ndjeshëm – dhe është krejtësisht e qartë se nga e kishin burimin,” u exprh kreu i shtetit ukrainas. Sipas të dhënave nga platforma e monitorimit global Cloudflare Radar, vala e sulmeve ukrainase ka përkuar me një tkurrje drastike të trafikut të automatizuar nga rrjeti i Yandexit, duke zënë vetëm rreth 0.4 për qind të pikës së tij më të lartë të regjistruar së fundmi. Në hapësirën digjitale, menjëherë pas incidenteve, dolën teori se këto goditje kishin gjymtuar infrastrukturën e profileve që mbështesin forca politike si partia e djathtë ekstreme gjermane AfD, lëvizja britanike Reform UK, apo mbështetësit e lëvizjes MAGA të Donald Trump. Eurodeputeti çek, Tomas Zdechovsky, ndau një grafik në rrjetin social X, duke e cilësuar zhvillimin si tejet domethënës nëse vërtetohet se dëmtimi i serverëve rusë ka shkaktuar rënien e aktiviteteve rreth partisë AfD. Pavarësisht entuziazmit online, analistët dhe ekspertët e teknologjisë kanë tërhequr vërejtjen se lidhja mes sulmeve dhe zhdukjes së llogarive keqdashëse është keqkuptuar dhe mbështetet kryesisht në supozime. Sipas studiuesve, rënia e trafikut të regjistruar në sistemet e Yandexit lidhet drejtpërdrejt me softuerët e vetë kompanisë që indeksojnë faqet publike për motorët e kërkimit, dhe jo me rrjetet e trollëve apo fabrikat e dezinformimit në platforma si X. Një hulumtues që menaxhon llogarinë e specializuar @antibot4navalny u shpreh për Radion Evropa e Lirë se metrikat e Cloudflare nuk pasqyrojnë luftën ndaj botëve keqdashëse të propagandës, por thjesht matin kërkesat e automatizuara drejt faqeve të ndryshme të internetit.