Serwer komenton ndryshimet në Ligjin për Specialen dhe zgjedhjen e Presidentes: Brukseli të vlerësojë përmbushjen e mandatit

Më 6 tetor, Kuvendi i Kosovës miratoi amendamentet në Ligjin për Dhomat e Specializuara, duke synuar të bëjë korrigjime në kornizën ligjore të këtij institucioni të drejtësisë. Ky hap sovran erdhi pas shqiptimit të dënimit me gjithsej 81 vjet burgim ndaj katër ish-drejtuesve të UÇK-së në Hagë, duke prekur drejtpërdrejt procedurat, juridiksionin dhe masat ndëshkuese të kësaj gjykate. Përderisa mbetet ende e paqartë se çfarë pasojash praktike do të sjellë ky ndryshim ligjor apo nëse i njëjti do të kontestohet pranë Gjykatës Kushtetuese, eksperti amerikan dhe profesori i Universitetit "Johns Hopkins", Daniel Serwer, ka dhënë opinionin e tij lidhur me këtë zhvillim. Deklarata e tij vjen pasi Bashkimi Evropian reagoi prerazi, duke theksuar se ky veprim shkon ndesh me obligimet ndërkombëtare që Kosova ka marrë përsipër karshi bllokut evropian. Lidhur me qëndrimin e BE-së, analisti amerikan sugjeron që diplomacia evropiane të bëjë një analizë më përmbajtësore. “BE-ja duhet të shqyrtojë nëse dispozitat e këtij legjislacioni janë të mjaftueshme për përmbushjen e qëllimit kryesor të Gjykatës: vënien para përgjegjësisë të personave që dyshohet se kanë kryer krimet e përmendura në raportin e [Dick] Martyt”, ka nëvizuar Serwer. I pyetur mbi mundësinë që ky hap ligjor të shndërrohet në një pengesë për procesin e integrimit evropian të Kosovës, profesori vlerësoi se caktimi i kritereve mbetet ekskluzivitet i Brukselit. “Është në dorën e BE-së të vendosë për kriteret e anëtarësimit, jo në dorën time apo të Kosovës. Përgjigjen duhet ta japë Brukseli”, deklaroi ai. Sipas këndvështrimit të Serwer, përpjekja e legjislativit kosovar është orvatur ta rikthejë Gjykatën Speciale brenda kornizës që i përmbahej konceptit fillestar të mandatit të saj. “Mendimi im është se legjislacioni i Kosovës synon ta sjellë Gjykatën Speciale më në përputhje me atë që përgjithësisht kuptohej se do të ishte mandati i saj kur u krijua. Problemi, natyrisht, është se Kosova nuk ka asnjë mënyrë për ta zbatuar këtë legjislacion”, shtoi ai më tej. Miratimi i ndryshimeve ligjore u zhvillua në të njëjtën periudhë me një tjetër ngjarje madhore politike në vend: zgjedhjen e kryetares së re të shtetit, çka shmangu rrezikun e zgjedhjeve të jashtëzakonshme pas një bllokade institucionale që kishte zgjatur gati dy vjet. Këtë zgjidhje politike profesori amerikan e konsideron si një arritje pozitive, duke u shprehur: “Mendoj se është gjë e mirë që kompromisi ka çuar në zgjedhjen e një presidenteje me kualifikime të larta”. Nga ana tjetër, në një prononcim zyrtar, BE-ja rikonfirmoi mbështetjen e saj të vazhdueshme për Dhomat e Specializuara si një organ gjyqësor i pavarur, duke kujtuar se ky institucion është themeluar nga vetë Kuvendi i Kosovës, funksionon brenda sistemit juridik të vendit dhe mbrohet nga Kushtetuta e Kosovës. “Mandati dhe pavarësia e tyre aktuale duhet të respektohen plotësisht. Dhomat e Specializuara të Kosovës po japin drejtësi, bazuar në parimin e përgjegjësisë penale individuale. I bëjmë thirrje Kosovës që t’u përmbahet detyrimeve të saj ndërkombëtare për të garantuar pavarësinë gjyqësore të Dhomave të Specializuara të Kosovës, si dhe përkushtimin për të siguruar llogaridhënie dhe për t’u dhënë drejtësi viktimave dhe familjeve të tyre nga të gjitha komunitetet në Kosovë”, ka potencuar BE-ja.