Përshkallëzim i paprecedentë: Uashingtoni godet me sanksione të rënda Gjykatën Ndërkombëtare Penale

Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë ndërmarrë të premten masa ndëshkimore kundër Gjykatës Ndërkombëtare Penale (GJNP), një vendim ky që vjen vetëm disa orë pasi një ish-gjyqtare e këtij institucioni u nderua me Çmimin Nobel për Paqe. Në një reagim zyrtar, GJNP-ja e ka cilësuar këtë hap si një “sulm të drejtpërdrejtë ndaj sundimit të ligjit dhe vetë themeleve të rendit juridik ndërkombëtar”, duke u bërë thirrje 125 shteteve anëtare që të angazhohen urgjentisht për mbrojtjen e saj. “Gjykata nuk mund të qëndrojë e vetme. Fati i saj tani qëndron edhe në duart e shteteve që e krijuan atë”, thuhet në deklaratën e institucionit. “Kjo nuk ka të bëjë vetëm me mbrojtjen e një institucioni të vetëm, por me ruajtjen e rendit ndërkombëtar të mbështetur në sundimin e ligjit. Historia do ta gjykojë këtë moment”. E themeluar në vitin 2002 me mandatin për të hetuar dhe gjykuar krimet e luftës, krimet kundër njerëzimit dhe gjenocidin, kjo gjykatë ka qenë vazhdimisht në shënjestrën e kritikave nga administrata e Donald Trump. Ndërsa më herët masat amerikane ishin përqendruar te prokurorët dhe gjyqtarët e veçantë, sanksionet e fundit shkojnë shumë më larg, duke përfshirë mundësinë e ndëshkimit të çdo kompanie që i ofron shërbime vetë gjykatës. Sekretari Amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka theksuar se presidenti Trump nuk do të lejojë kurrë që ky institucion të ndjekë penalisht shtetas amerikanë. “Sot Shtetet e Bashkuara po vendosin sanksione ndaj Gjykatës Ndërkombëtare Penale. Ne do t’i ndalojmë transaksionet me këtë gjykatë jashtë kontrollit, duke ia ndërprerë burimet dhe duke ia paralizuar aftësinë për të funksionuar”, deklaroi Rubio. Nga ana e tij, Departamenti amerikan i Thesarit ka paraparë një periudhë tranzitore gjashtëmujore, si dhe disa përjashtime specifike që lejojnë transaksione të caktuara për shërbimet e telekomunikacionit, softuerët, pagesat e pensioneve dhe çështjet që lidhen me personat e ndaluar. Sipas Rubios, këto masa janë hartuar me hapësira që gjykata dhe shtetet anëtare të adresojnë shqetësimet e Uashingtonit, në të kundërt ato do të përshtaten më tej. Gjykata ka selinë në Holandë dhe gëzon mbështetjen e gjerë të vendeve anëtare të Bashkimit Evropian dhe NATO-s, ku bëjnë pjesë të gjitha shtetet përveç SHBA-së dhe Turqisë. Tensionet u intensifikuan pas ndarjes së Çmimit Nobel për Paqe për juristen nga Afrika e Jugut, Navi Pillay – e cila ka shërbyer në Dhomën e Apelit të GJNP-së ndërmjet viteve 2003 dhe 2008. Komiteti i çmimit e përshkroi këtë nderim si një mesazh të qartë mbështetjeje në një periudhë kur gjyqtarët dhe institucionet e drejtësisë ndërkombëtare po përballen me presione të forta politike. Sanksionet e Uashingtonit nënkuptojnë ndalimin e çdo bashkëpunimi për kompanitë me bazë në SHBA, duke detyruar bankat të mbyllin llogaritë, siguruesit të ndërpresin mbulimin dhe prodhuesit e softuerëve të ndalojnë çdo lloj shërbimi. Këto veprime përsërisin qasjen e ashpër të mbajtur gjatë mandatit të parë të Trumpit, masa të cilat ishin shfuqizuar gjatë presidencës së Joe Biden.