Alarm në Eurozonë, ekonomia po ngadalësohet dhe tregjet japin sinjale shqetësuese për recesionin

Tregjet evropiane të obligacioneve po përballen me presione të shtuara, ndërsa rritja ekonomike në Eurozonë po ngadalësohet, inflacioni mbetet i lartë dhe kostot e huamarrjes vazhdojnë të rriten. Megjithatë, treguesit aktualë nuk dëshmojnë ende se një recesion është i pashmangshëm. Sipas një analize të publikuar nga Euronews Business, treguesi i ciklit ekonomik i Eurostat-it sinjalizoi një ngadalësim të ndjeshëm të ekonomisë së Eurozonës në fund të tremujorit të tretë, transmeton "Bota sot". Disa vende, si Italia, mund të kenë hyrë tashmë në recesion, ndërsa Gjermania dhe Franca vazhdojnë të përballen me rënie të aktivitetit ekonomik. Për pjesën më të madhe të këtij viti, vëmendja e tregjeve evropiane të obligacioneve ka qenë e përqendruar te inflacioni. Rritja e çmimeve e ka shtyrë Bankën Qendrore Evropiane (BQE) të rrisë normat e interesit, ndërsa investitorët kanë kërkuar kthime më të larta për t'u dhënë hua qeverive. Tani, krahas inflacionit, po shtohet edhe shqetësimi për mundësinë e një recesioni. Si sinjalizojnë tregjet e obligacioneve rrezikun e recesionit? Kur investitorët presin vështirësi ekonomike, ata zakonisht orientohen drejt huamarrësve që konsiderohen më të sigurt dhe presin që bankat qendrore të ulin normat e interesit për të mbështetur ekonominë. Në Eurozonë, Gjermania konsiderohet një nga huamarrësit më të sigurt. Në rast se tregjet do të prisnin një recesion të afërt, kostot e huamarrjes së qeverisë gjermane do të duhej të binin. Por deri tani, kjo nuk ka ndodhur. Rendimenti i obligacioneve gjermane 10-vjeçare arriti në 3.49 për qind të enjten pasdite, nga rreth 2.85 për qind në fillim të vitit. Më 28 shtator, ai preku 3.65 për qind, nivelin më të lartë në rreth 17 vjet. Ndërkohë, rendimenti i obligacioneve dyvjeçare gjermane, që pasqyron më drejtpërdrejt pritjet për politikën monetare të BQE-së, qëndron në 3.07 për qind, dukshëm mbi normën e depozitave të bankës qendrore prej 2.50 për qind. Kjo tregon se investitorët vazhdojnë të presin mundësinë e rritjes së normave të interesit, në vend të uljes së tyre. Ken Egan, drejtues i analizave për borxhin sovran evropian në agjencinë e vlerësimit të kreditit KBRA, i tha Euronews Business se obligacionet gjermane mbeten pikë referimi për investitorët në periudha pasigurie. Sipas tij, rritja e diferencës së interesave të vendeve të tjera kundrejt Gjermanisë është e pritshme, por nuk ka shenja të një zhvendosjeje masive drejt aseteve të sigurta, pasi rendimentet gjermane nuk kanë rënë ndjeshëm. Një nga arsyet kryesore është energjia. Lufta në Lindjen e Mesme ka rritur çmimet e naftës dhe gazit. Sipas Eurostat-it, inflacioni në Eurozonë u rrit në 3.8 për qind në shtator, nga 3.2 për qind në gusht, ndërsa çmimet e energjisë u rritën me gati 19 për qind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. BQE-ja i ka rritur normat e interesit dy herë gjatë këtij viti, në qershor dhe shtator. Tregjet financiare presin afërsisht edhe një rritje tjetër deri në dhjetor. Franca në qendër të presionit financiar, shqetësimet përhapen edhe në vende të tjera Nëse tregjet nuk po sinjalizojnë ende një recesion të afërt, atëherë ku po përqendrohet presioni më i madh? Përgjigjja më e qartë është Franca. Rendimenti i obligacioneve franceze 10-vjeçare ka arritur në 4.88 për qind, rreth 1.39 pikë përqindjeje më shumë se ai i Gjermanisë. Në fillim të shtatorit, diferenca ishte rreth 0.87 pikë përqindjeje. Kjo diferencë, e njohur si spread, pasqyron koston shtesë që investitorët kërkojnë për t'i dhënë hua një shteti krahasuar me Gjermaninë dhe shërben si tregues i besimit të tregjeve te financat e tij publike. Franca tashmë paguan më shumë për huamarrjen sesa Italia, ku rendimenti i obligacioneve 10-vjeçare është 4.60 për qind. Parisi paguan gjithashtu rreth gjysmë pikë përqindjeje më shumë se Athina. Deficiti buxhetor francez pritet të arrijë në 5.4 për qind të prodhimit të brendshëm bruto këtë vit. Ai ka qëndruar mbi kufirin prej 3 për qind të përcaktuar nga Bashkimi Evropian për gjashtë vitet e fundit. Më 1 tetor, qeveria franceze prezantoi masa të reja kursimi në vlerë prej 43 miliardë eurosh, por po has vështirësi për të siguruar mbështetjen e nevojshme në parlament. Sipas vlerësimeve të revistës The Economist, stabilizimi i borxhit francez me kostot aktuale të huamarrjes do të kërkonte masa shtrënguese fiskale me vlerë mbi 4 për qind të PBB-së, rreth dhjetë herë më shumë se kursimet që po diskutohen aktualisht nga ligjvënësit. Megjithatë, presioni nuk kufizohet vetëm te Franca. Diferenca e rendimenteve të obligacioneve italiane kundrejt atyre gjermane është zgjeruar nga rreth 0.84 në 1.12 pikë përqindjeje që nga fillimi i shtatorit. Të enjten, rendimenti italian 10-vjeçar preku për pak kohë 4.75 për qind, nivelin më të lartë në një vit. Edhe diferenca e obligacioneve spanjolle kundrejt atyre gjermane është zgjeruar në rreth 61 pikë bazë, ndërsa vendi po përgatitet për zgjedhje të parakohshme më 29 nëntor. Sipas Egan, kjo lëvizje pasqyron një kombinim faktorësh. Rritja e përgjithshme e rendimenteve lidhet kryesisht me goditjen energjetike dhe pritjet për një politikë monetare më të shtrënguar të BQE-së, ndërsa Franca përballet me një presion shtesë për shkak të situatës fiskale dhe politike. A po shkon Eurozona drejt stagflacionit? Një nga skenarët që po shqyrtojnë tregjet është stagflacioni, një gjendje ekonomike në të cilën rritja ngadalësohet, ndërsa inflacioni mbetet i lartë ose vazhdon të rritet. Sipas Egan, shenjat tradicionale të një recesioni të afërt do të përfshinin rënien e rendimenteve afatshkurtra nën normën e depozitave të BQE-së prej 2.50 për qind, uljen e rendimenteve gjermane dhe zgjerimin e diferencave të obligacioneve të Francës, Italisë dhe Spanjës. Gjithashtu, tregjet do të duhej të fillonin të parashikonin ulje të normave të interesit gjatë vitit 2027, në vend të rritjeve të mëtejshme. Deri tani, ky kombinim sinjalesh nuk është shfaqur. Egan theksoi se një nga treguesit tradicionalë të rrezikut të recesionit është përmbysja e kurbës së rendimenteve, kur obligacionet afatshkurtra ofrojnë rendimente më të larta se ato afatgjata. Kur tregjet fillojnë të parashikojnë ulje të normave, rendimentet afatshkurtra zakonisht bien më shpejt se ato afatgjata. Sipas të dhënave të Bloomberg-ut, probabiliteti i recesionit në Eurozonë gjatë një viti është vlerësuar në 20 për qind, çka tregon një rrezik të shtuar, por jo një situatë të menjëhershme krize. Nëse inflacioni vazhdon të rritet ndërsa ekonomia humbet vrullin, BQE-ja do të përballet me një dilemë të vështirë. Rritja e mëtejshme e normave të interesit do të rëndonte mbi qeveritë me borxhe të larta dhe mbi ekonominë që po ngadalësohet. Nga ana tjetër, ndalimi i parakohshëm i shtrëngimit monetar mund të lejonte që inflacioni të mbetej i lartë për një kohë më të gjatë. Dimri mund ta përkeqësojë situatën energjetike Një tjetër faktor shqetësues është niveli i rezervave të gazit në Evropë. Sipas të dhënave të Gas Infrastructure Europe, në fillim të tetorit rezervat evropiane të gazit ishin të mbushura në rreth 72 për qind të kapacitetit. Ky është niveli më i ulët për këtë periudhë të vitit që nga fillimi i regjistrimeve më 2011 dhe rreth 15 pikë përqindjeje nën mesataren e pesë viteve të fundit. Një dimër i ftohtë mund të shtojë kërkesën për gaz dhe të ushtrojë presion të mëtejshëm mbi një treg energjetik tashmë të tensionuar. Egan paralajmëroi se inflacioni është rikthyer mbi objektivin e bankës qendrore, pa pasur shenja të qarta se ekonomia po mbinxehet. Nëse kostot e larta të energjisë vazhdojnë të ndikojnë në ekonomi, ndërkohë që rendimentet e tregjeve dhe kostot e financimit mbeten të larta, pasoja mund të jetë dobësimi i mëtejshëm i kërkesës dhe rritjes ekonomike. Deri tani, investitorët kanë shitur obligacione të vendeve periferike të Eurozonës për shkak të frikës nga inflacioni. Nëse ata fillojnë të blejnë obligacione gjermane nga frika e recesionit, ndërsa vazhdojnë të shesin borxhin francez, BQE-ja mund të përballet me një nga dilemat më të vështira të politikës së saj monetare.