Gjykata Kushtetuese vulos fatin e ministres artificiale: Dështon tentativa e PD-së për rrëzimin e Diellës

Gjykata Kushtetuese ka marrë vendimin përfundimtar duke hedhur poshtë kërkesën e një grupi prej 39 deputetësh të Partisë Demokratike, të cilët synonin shfuqizimin e dekreteve presidenciale lidhur me emërimin e anëtares së kabinetit qeveritar të njohur si “ministrja Diella”. Me këtë vendim, trupa gjyqësore ka lënë në fuqi dekretin e Kreut të Shtetit. Më datë 26.05.2026, ky institucion gjyqësor mori në shqyrtim përmes një seance plenare mbi bazë dokumentesh kërkesën e dorëzuar nga jo më pak se një e pesta e ligjvënësve të Kuvendit të Republikës së Shqipërisë. Opozita kishte kërkuar shfuqizimin e nenit 2 të dekretit nr. 331, datë 12.09.2025, “Për emërimin e Kryeministrit”, si dhe të nenit 1, pika 1, fjalia e dytë, të dekretit nr. 333, datë 15.09.2025, “Për emërimin e Këshillit të Ministrave”, pasi sipas tyre ato binin ndesh me Kushtetutën. Pas shqyrtimit të argumenteve dhe pretendimeve të palëve gjatë mbledhjes së datës 08.10.2026, Gjykata Kushtetuese konstatoi disa çështje kyçe. Së pari, u vu inxhinieria se bëhet fjalë për një rast të paprecedentë, pasi nuk ekzistojnë qëndrime të mëparshme lidhur me përdorimin e inteligjencës artificiale në këtë kontekst. Së dyti, trupa gjykëse theksoi se integrimi i mjeteve të inteligjencës artificiale nuk mund të deformojë apo zëvendësojë rendin kushtetues, ligjor dhe përgjegjësitë e llogaridhënies publike. Përdorimi i teknologjisë nuk ka fuqinë të krijojë, zgjerojë apo transferojë kompetenca institucionale, parim ky që buron nga shteti i së drejtës. Së treti, deputetët kërkues pretendonin se Presidenti kishte krijuar një dikaster të ri ministror dhe i kishte ngarkuar Kryeministrit përgjegjësi që nuk parashikohen në ligjin themelor. Duke analizuar bazën ligjore të referuar nga opozita, Gjykata e vlerësoi çështjen nën dritën e kompetencave të saj të përcaktuara në shkronjat “c”, “ç” dhe “e” të pikës 1 të nenit 131 të Kushtetutës. Lidhur me pretendimin nën shkronjën “c”, e cila ka të bëjë me pajtueshmërinë e akteve normative me Kushtetutën, Gjykata arriti në konkluzionin se ndonëse formulimi i kontestuar prodhon efekte juridike individuale ndaj Kryeministrit, ai nuk ka fuqi kushtetuese autonome për të krijuar struktura të reja apo kompetenca, dhe për më tepër nuk ka karakter normativ, duke e bërë të pamundur shqyrtimin e çështjes përmes kësaj dispozite. Sa i përket shkronjës “ç” të po këtij neni, e cila rregullon mosmarrëveshjet e kompetencës ndërmjet pushteteve, Gjykata vijoi vlerësimin e saj mbi natyrën kushtetuese të pretendimeve të ngritura nga pala kërkuese.