Nga Uashingtoni në Bruksel: Shqipëria përballë provës vendimtare të integrimit dhe thirrjeve për llogaridhënie

Vizita e fundit e Presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, në Tiranë dhe mesazhet e përcjella prej saj nuk duhet të shihen thjesht si një vizitë e radhës në kalendarin diplomatik. Ato përfaqësojnë një kambanë alarmi politike se Bashkimi Evropian po afrohet, mirëpo dyert e tij nuk do të hapen vetëm përmes fjalëve dhe premtimeve. “Objektivi është në horizont”, theksoi von der Leyen gjatë turnit të saj në rajonin e Ballkanit Perëndimor, i cili vjen pak ditë para datës 6 tetor, kur do të publikohet rishikimi i politikës së para-anëtarësimit, si dhe përpara datave 15-16 tetor, kohë kur liderët e bllokut evropian do të diskutojnë zgjerimin dhe reformat e brendshme. Tani i takon Tiranës zyrtare të dëshmojë me fakte nëse posedon vullnetin, kapacitetin dhe seriozitetin e duhur për të prekur këtë synim. Përtej frazeologjisë diplomatike, ky çast kërkon qasje rrënjësisht të re. Shqipëria nuk ka qenë kurrë më pranë strukturave evropiane, por kjo do të thotë gjithashtu se koha për të humbur ka mbaruar. Deklaratat e thjeshta se i përkasim familjes evropiane tashmë janë të tejkaluara. Qytetarët shqiptarë, ndryshe nga elitat e tyre politike gjatë këtij tranzicioni 35-vjeçar, e kanë vërtetuar orientimin e tyre perëndimor ndër dekada përmes votës, sakrificave, emigracionit, lidhjeve kulturore dhe mbështetjes së palëkundur ndaj SHBA-së dhe Evropës për një shtet demokratik. Megjithatë, pas më shumë se tridhjetë vitesh reformash dhe negociatash të pafundme, retorika e dy partive kryesore në pushtet nuk mjafton më. Për t'u bërë pjesë e Bashkimit Evropian, Shqipëria ka nevojë për institucione funksionale: drejtësi të pavarur, zgjedhje të pakontestueshme e të besueshme, luftë reale kundër korrupsionit, media të lira, si dhe administratë profesionistësh që respektojnë ligjin, pronën dhe qytetarin. Këto nuk janë tekka të Brukselit, por standardet bazë të një shteti normal. Vlerësimi për hapat e deritanishëm ekziston, por ritmi duhet të përshpejtohet dhe reformat duhet të prodhojnë rezultate konkrete, duke lënë pas propagandën dhe vetëkënaqësinë. Në një kohë kur kreu i qeverisë shqiptare paraqitet në kancelaritë perëndimore si avokat i afrimit të Ballkanit me BE-në, në vend Zvicra e Tiranës ballafaqohet prej muajsh me pakënaqësi qytetare. Duke nisur nga 30 maji i këtij viti, protestat kundër projekteve turistike janë shndërruar në një revoltë të gjerë mbarëpopullore, ku qytetarët kërkojnë transparencë, hetim të korrupsionit dhe, së fundmi, dorëheqjen e kryeministrit. Këto zhvillime tre-mujore përbëjnë një mesazh të qartë që Brukseli nuk duhet ta anashkalojë, ndërsa klasa politike vendase ka detyrimin parësor t'i dëgjojë.