Front i përbashkët shqiptar në Luginë: Si synohet fuqizimi i votës në zgjedhjet e Serbisë

Pakti i lidhur më 29 shtator 2026 ndërmjet forcave politike shqiptare nga Presheva, Bujanoci dhe Medvegja për të dalë me një front të vetëm në zgjedhjet parlamentare të Serbisë më 25 tetor, shënon një kthesë domethënëse për skenën politike në Luginën e Preshevës. Në këtë bashkim gjithëpërfshirës bëjnë pjesë PVD, APN, PD, DSH, LPD, LR, AL dhe UDSH, të cilat do të garojnë nën logon e përbashkët “Koalicioni Shqiptar”. Një hap i tillë nuk duhet kuptuar thjesht si një kalkutim teknik paraelektoral, por si një dëshmi e qartë e pjekurisë politike për të lënë mënjanë ndarjet partiake përballë interesave madhore të komunitetit. Gjatë një takimi të mbajtur më 15 shtator me krerët politikë të Luginës, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, vuri theksin te domosdoshmëria e bashkërendimit të hapave dhe fuqizimit të zërit në parlament, duke vlerësuar se dallimet ideologjike janë pjesë e shëndetshme e demokracisë, por nevojat e qytetarëve mbeten pika e takimit ku duhet të fokusohet çdo angazhim. Përvoja ndër vite e shqiptarëve në këtë rajon tregon se përçarja e elektoratit dhe garimi kokë më kokë i subjekteve vendase kanë qenë vazhdimisht plagë të hapura që kanë dobësuar pozitat e tyre. Në rrethana normale, pluralizmi është vlerë e pakontestueshme dhe partitë gëzojnë të drejtën e dallimeve programore. Megjithatë, në një kontekst ku shqiptarët përballen me sfida të rënda – si mungesa e përfaqësimit adekuat institucional, kufizimet në përdorimin e gjuhës shqipe, pengesat në arsim dhe mosnjohja e diplomave, kriza ekonomike, të drejtat politike dhe spastrimi demografik – koordinimi strategjik nuk është luks, por domosdoshmëri jetike. Prandaj, vlera e këtij koalicioni nuk përmblidhet vetëm te bashkimi i 8 partive nën një ombrellë të vetme, por te ndalimi i shpërndarjes së kotë të votës së qytetarëve mes forcave që synojnë të njëjtin trup elektoral. Sistemi zgjedhor në Serbi bazohet në parimin proporcional për 250 ulëset e Kuvendit. Partitë e zakonshme duhet të kapërcejnë pragun prej 3 për qind, ndërsa forcat e pakicave kombëtare gëzojnë rregulla më liberale dhe mund të fitojnë mandate edhe nën këtë prag, ndonëse ky status nuk garanton automatikisht ulëse në parlament. Për më tepër, vetë ekzistenza e një liste unike nuk sjell garantimin e një numri më të madh deputetësh. Suksesi përfundimtar vlerësohet në bazë të numrit real të votave, kornizës ligjore të listës, formulës së shpërndarjes dhe pozicionimit të kandidatëve brenda saj. Në këtë optikë, pesha e vërtetë e kësaj marrëveshjeje do të peshohet në tri dimensione kryesore. Së pari, në shkallën e mobilizimit të elektoratit shqiptar në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë. Së dyti, në aftësinë e subjekteve nënshkruese për të ruajtur harmoninë përgjatë fushatës dhe për të parandaluar përplasjet e brendshme. Dhe së treti, në jetëgjatësinë e këtij bashkëpunimi edhe pasi të ketë kaluar data 25 tetor. Ky komponent i fundit mbart peshën më vendimtare. Nëse ky koalicion shuhet menjëherë pas zgjedhjeve, ai mbetet thjesht një pakt i çastit. Nëse, përkundrazi, ai konsolidohet edhe pas votimeve përmes një platforme të përbashkët, bashkërendimit të punës së deputetëve dhe krijimit të mekanizmave mbrojtës për qytetarët, atëherë ai do të shndërrohet në një forcë të qëndrueshme politike. Për shqiptarët e Luginës, sfida nuk qëndron te sigurimi i tre mandateve parlamentare, por te shndërrimi i tyre në instrumente reale për mbrojtjen dhe avancimin e të drejtave qytetare.