Malta dhe Gjibraltari: Dy përfaqësuese të vogla me rrënjë të përbashkëta britanike

Të enjten, më 1 tetor, Malta dhe Gjibraltari do të masin forcat në Ligën D të Ligës së Kombeve, në një duel që vë përballë dy kombëtare me përmasa modeste, por me një histori futbollistike jashtëzakonisht të ngjashme. Të dyja këto territore u njohën me lojën e futbollit falë ndikimit dhe pranisë britanike në Mesdhe. Ishin trupat ushtarake ato që sollën këtë sport si në Maltë, ashtu edhe në Gjibraltar, duke bërë që ai të shndërrohet gradualisht nga një formë argëtimi në një fenomen masiv popullor. Në ishullin e vendosur në jug të Italisë, faqja e parë e historisë u shkrua pikërisht në vitin 1882, kur u zhvillua ndeshja e parë mes ushtarëve të garnizonit britanik dhe pjesëtarëve të Inxhinierëve Mbretërorë (Royal Engineers). Ishin pikërisht ushtarët e Kurorës që shërbenin në këtë zonë kyçe mesdhetare ata që e importuan futbollin në Maltë. Nga përballjet e brendshme mes njësive ushtarake te ndeshjet gjithnjë e më të ndjekura me vendasit, pasioni për këtë sport nisi të rritet vrullshëm. Lojërat kapërcyen muret e kazermave dhe u bënë pjesë e pandashme e jetës sportive të ishullit. Evolucioni ishte tejet i shpejtë. Gjatë kalimit nga fundi i shekullit të 19-të në fillimin e atij të 20-të, futbolli mori një strukturë të mirëfilltë me krijimin e skuadrave dhe garave të para. Shoqata e Futbollit të Maltës u themelua zyrtarisht në vitin 1900, ndërsa kampionati i parë kombëtar u luajt gjatë sezonit 1909-1910. Lidhja me origjinën britanike mbeti e fortë, pavarësisht se ky sport u bë shpejt pjesë e identitetit sportiv maltez. Momente kyçe për vendin ishin vitet 1959 dhe 1960, periudha kur Malta u anëtarësua në FIFA dhe UEFA. Edhe në Gjibraltar historia pati të njëjtin fillim, me forcat e armatosura britanike si promotore të këtij sporti. I futur gjatë shekullit të 19-të, futbolli u përhap fillimisht përmes ndeshjeve mes ushtarëve të garnizonit lokal. Megjithatë, klubet e para civile nuk vonuan të shfaqeshin. Skuadra Prince of Wales FC u themelua në vitin 1892, e ndjekur nga Gibraltar FC një vit më vonë. Banorët vendas shfaqën gjithmonë dëshirë të madhe për ta shkëputur këtë lojë nga korniza e rreptë ushtarake. Një tjetër datë simbolike për këtë rajon është viti 1895, kur u ngrit Shoqata Civile e Futbollit të Gjibraltarit, që shërben si pararendëse e GFA-së moderne dhe radhitet ndër shoqatat më të vjetër futbollistike në rruzull. Edhe pse për shumë vite futbolli vendor ruajti lidhjet me ushtrinë përmes takimeve mes civilëve dhe trupave të garnizonit, kampionati i parë pa dritën e jeshile në vitin 1907. Më shumë se një shekull më vonë, Gjibraltari ka siguruar një vend në skenën ndërkombëtare: në vitin 2013 u pranua në UEFA, ndërsa në vitin 2016 u bë pjesë e FIFA-s.