Zëri i mërgatës: A mund të përdoret Kuvendi për të relativizuar drejtësinë dhe viktimat?

Pas vendimit të fundit të Kuvendit të Kosovës lidhur me aktgjykimin e Gjykatës Speciale, shtrohet një pyetje thelbësore nga radhët e diasporës: Kush do të ngrejë zërin për viktimat? Nëse ata ishin vërtet tradhtarë, le të sillen provat; nëse jo, atëherë duhet të zbardhet e vërteta se kush i ekzekutoi. Duke iu drejtuar përfaqësuesve të popullit me një dilemë të drejtpërdrejtë se në emër të kujt flasin kur komentojnë vendimet e Hagës, përgjigja institucionale se flitet në emër të qytetarëve kundërshtohet hapur nga këndvështrimi i një intelektuali dhe mjeku që nuk ka deleguar askënd për të mohuar apo zbutur një vendim gjyqësor. Edhe pse lufta çlirimtare e UÇK-së gëzon respektin dhe mbrojtjen e merituar, kjo nuk nënkupton zhbërjen e përgjegjësisë individuale për krime, aq më pak kur ato janë të konstatuara nga instancat e drejtësisë. Diskursi politik që i etiketoi viktimat si tradhtarë, spiunë apo bashkëpunëtorë të regjimit serb kërkon dokumente dhe fakte konkrete. Nëse ekzistojnë prova, ato duhet të publikohen që të flasë drejtësia, por nëse nuk ka baza, atëherë duhet të dihet qartësisht se kush e mori guximin t'u vërë njolla fatale dhe t'i dënojë pa gjyq, pasi akuzat e pastra politike nuk mund të shërbejnë si dënim kapital. Në debatin mbi domosdoshmërinë e mbrojtjes së vlerave të luftës, qëndrimi qytetar mbetet i palëkundur se kjo nuk mund të arrihet duke mbuluar krimet apo duke përdorur të kaluarën si mburojë mbrojtëse për individë të caktuar. Përkundrazi, ndershmëria ndaj luftës dëshmohet përmes guximit për të ballafaquar të vërtetën për secilën viktimë dhe secilin autor. Familjet e atyre që humbën më të dashurit e tyre meritojnë të dinë të vërtetën, qoftë ajo edhe e dhimbshme, sepse e vërteta nuk e ul askënd në dinjitet, por ndriçon historinë. Në këtë drejtim, kërkesa e drejtpërdrejtë drejtuar institucioneve është që të mos kërkohet nga qytetarët një zgjedhje e detyruar mes UÇK-së dhe së vërtetës, pasi është plotësisht e mundur të nderohet lufta dhe njëkohësisht të kërkohet llogaridhënie për viktimat. Dhimbja njerëzore nuk mund të ndahet sipas përkatësisë apo bindjeve politike të atyre që nuk jetojnë më. Si profesionist i fushës së mjekësisë, humanist dhe përfaqësues i mërgatës, apeloj qartë: nëse ka fakte, le të zbardhen; nëse ka prova, le të publikohen; fajtorët le të marrin dënimin e merituar, kurse ata që janë shpifur pa të drejtë duhet t'u pastrohet emri. Historia nuk mund të pranohet vetëm pse merr miratimin e një shumice parlamentare, sepse e vërteta nuk i nënshtrohet votimit, ajo thjesht kërkon dritë.