Tragjedia e Arlinda Zekajt ndez alarmin: Kërkohet llogaridhënie e rreptë institucionale për dështimet në mbrojtjen e grave

Humbja tragjike e jetës së Arlinda Zekajt ka tronditur thellësisht shoqërinë, duke sjellë sërish në qendër të vëmendjes çalimet e mundshme të shtetit në përballjen me rastet e dhunës në familje. Ajo shënon gruan e tetë të ekzekutuar nga anëtarët e familjes përgjatë këtij viti në vend, si dhe viktimën e 67-të që nga viti 2010. E ndjera kishte adresuar thirrje të përsëritura për ndihmë dhe siguri drejtuar instancave shtetërore, duke denoncuar dhunën dhe kanosjen e vazhdueshme nga bashkëshorti i saj, me të cilin ishte e ndarë. Pavarësisht kësaj, më 25 tetor 2026, ajo u vra në Vitomiricë të Pejës, vetëm pak çaste pasi ishte rikthyer në banesën e përbashkët nën përcjelljen e Policisë. Kjo ngjarje e rëndë ka shtruar mjaft dilema rreth mënyrës se si strukturat kompetente e menaxhuan rastin, veprimeve të ndërmarra për mbrojtjen e saj, si dhe mundësisë që një reagim më shpejtësi dhe efikasitet më të lartë të kishte shmangur këtë fatalitet. Pas këtij akti tronditës, thirrjet për të vendosur përgjegjësi institucionale janë intensifikuar, çka ka shtyrë Kuvendin e Kosovës të themelojë një Komision Hetimor Parlamentar, me misionin e qartë për të analizuar veprimet dhe mosveprimet e autoriteteve përkatëse. Iniciativa u votua me 90 vota pro dhe do të përbëhet nga 11 anëtarë, me një mandat gjashtëmujor. Në krye të tij u emërua Burim Ramadani, ndërsa pozita e nënkryetarit i theu Adnan Rrustemit. Fokusi i këtij Komisioni shtrihet te hetimi i përgjegjësive shtetërore lidhur me rastin e Arlinda Zekajt, si dhe te analiza e qasjes që institucionet tregojnë në përgjithësi ndaj fenomeneve të dhunës në familje ndaj grave dhe fëmijëve. A mund të shmangej vrasja e Arlinda Zekajt nëse reagimi institucional do të ishte në kohën e duhur? Kjo mbetet pikëpyetja kryesore që trupa hetimore synon ta zbardhë, me qëllim identifikimin e fajtorëve konkretë dhe dhënien e rekomandimeve për parandalimin e ngjarjeve të ngjashme në të ardhmen. Raporti përfundimtar do t'i dorëzohet Kuvendit në përfundim të mandatit. Në një prononcim për mediat, deputetja dhe njëherësh anëtarja e Komisionit Hetimor, Emilija Rexhepi, ka vlerësuar se dhuna ndaj gjinisë femërore mbetet plagë e rëndë shoqërore, e nxitur thellësisht edhe nga mentaliteti patriarkal. Ajo ka bërë të ditur se procesi hetues do të startojë nga Qendrat për Punë Sociale dhe Policia, për të vijuar më tej te koordinatorët rajonalë për mbrojtje nga dhuna në familje, prokurorët dhe gjyqtarët, me synimin e vetëm për të vendosur përgjegjësinë e merituar. Sipas Rexhepit, ndonëse është ende herët për të dhënë një verdikt se ku saktësisht ka çeduar sistemi, sfida kryesore në vend vazhdon të mbetet moszbatimi i duhur i ligjeve në terren dhe ndëshkimhmëria e ulët ndaj keqbërësve. "Dhuna ndaj grave nuk përfaqëson vetëm një sfidë institucionale, por një brengë madhore mbarëshoqërore. Ne ende jetojmë në një ambient ku format patriarkale janë të rrënjosura, prandaj meshkujt duhet të ndërgjegjësohen se femra gëzon të drejtë të plotë dhe të barabartë për të vendosur në mënyrë autonome për fatin e saj. Askush nuk gëzon të drejtë t'ia cënojë këtë liri, e lëre më përmes përdorimit të forcës," ka deklaruar ajo. Lidhur me metodologjinë e punës së Komisionit Hetimor, Rexhepi ka shpjeguar se ndryshe nga mendimi i kolegëve që kërkojnë nisjen e hetimeve nga nivelet e larta qeverisëse, ajo beson se procesi duhet të zhvillohet nga poshtë lart, duke filluar nga Qendra për Punë Sociale, Policia si reaguesi i parë, dhe më pas tek autoritetet e tjera përgjegjëse.