Pse vlerësimet pozitive shpesh na bëjnë të ndihemi në siklet dhe si t'i pranojmë ato si duhet

Për disa persona, një kompliment nuk përfaqëson vetëm një çast kënaqësie. Përkundrazi, ai mund të nxisë tension, paqartësi apo madje edhe një shtysë të menjëhershme për ta zhvlerësuar fjalën e mirë që sapo kanë dëgjuar. Por përse shfaqet ky fenomen dhe cila është qasja më e natyrshme për t'iu përgjigjur një vlerësimi? Në teori, një fjalë e mirë duhet të sjellë energji pozitive, megjithatë jo çdokush reagon me lehtësi ndaj saj. Në vend të një falënderimi të thjeshtë, mjaft prej njerëzve priren të thonë fraza të ngjashme me “nuk ishte gjë e madhe”, ndryshojnë bisedën ose përpiqen të hedhin poshtë atë që u tha. Ky reagim haset shumë më shpesh sesa mendohet dhe nuk do të thotë domosdoshmërisht se personi nuk e vlerëson lavdërimin. Shpesh, ky ngërç psikologjik lidhet ngushtë me vetëvlerësimin, bagazhin edukativ apo me ankthin se pranimi i komplimentit mund të duket si mburrje. Kur lavdërimi përplaset me mënyrën se cilët mendojmë se jemi, lind edhe parehatia. Nëse dikush nuk e shikon veten si veçanërisht të zotin, tërheqës apo të suksesshëm, një vlerësim i jashtëm shkakton paqartësi. Në vend që thjesht të gëzohet, mendja e tij ngre pyetje dyshuese si: “A po flet seriozisht ky njeri?” apo “Mos vallë po e ekzagjeron?”. Kjo shkëputje mes imazhit që kemi për veten dhe syrit të të tjerëve e bën pranimin e lavdërimeve një sfidë të vërtetë. Frika se mund të dalim si arrogantë luan gjithashtu një rol kyç. Mënyra e rritjes ndikon drejtpërdrejt te ky reagim, pasi shumë prej nesh janë edukuar me idenë se modestia është virtyt dhe se të flasësh mirë për veten barazohet me arrogancën. Kështu, kur dikush na lavdëron, ndiejmë detyrimin ta ulim vlerën e punës sonë. Përdorimi i shprehjeve si “s'bëra gjë të madhe” apo “secili do ta bënte” shërben si mburojë përulësie. Në të vërtetë, pranimi i një komplimenti nuk të bën më të mirë se të tjerët; është thjesht një pranim me mirësjellje i mirënjohjes që dikush tjetër ka zgjedhur të ta shfaqë. Nga ana tjetër, komplimentet mund të funksionojnë edhe si burim presioni. Jo çdo ngurrim vjen nga dëshira për të qenë modest. Ndonjëherë, lavdërimi krijon një ngarkesë psikologjike për të ruajtur të njëjtin standard edhe në të ardhmen. Nëse dikush ju vlerëson për një punë fantastike, menjëherë lind frika se herën tjetër duhet të arrini të paktën po atë nivel, në mos më lart. Kështu, një fjalë e ëmbël shndërrohet papritur në një pritshmëri të detyrueshme, duke shkaktuar një dozë të vogël ankthi te personi në fjalë. Në fund të ditës, një “faleminderit” i sinqertë mbetet zgjidhja më e duhur. Përballë një lavdërimi, nuk kërkohet ndonjë fjali e ndërlikuar apo brilante. Përgjigjja më e thjeshtë është njëkohësisht edhe më e duhura: “Faleminderit.” Një buzëqeshje e shoqëruar me kontakt me sytë e tjetrit e bën reagimin më njerëzor dhe e shmang zvarritjen e panevojshme të situatës. Alternativa të tjera të dobishme mund të jenë: “Faleminderit, më vjen mirë që e vutë re.” “Faleminderit, e vlerësoj pamasë.” “Faleminderit, ishte një punë në grup.” Kur vlerësimi ka të bëjë me një sukses kolektiv, theksimi i kontributit të të tjerëve është një mënyrë fantastike për të pranuar mirënjohjen pa e mbajtur të gjithë meritën vetëm për vete.