Kthimi i ligjit për Specialen: Shansi i fundit për të korrigjuar një gabim strategjik

Komisionerja Evropiane për Zgjerim, Marta Kos, ka dërguar një paralajmërim të qartë nga Brukseli: ndryshimet e fundit që Kuvendi i Kosovës i bëri ligjit për Dhomat e Specializuara përbëjnë një kërcënim serioz për rrugëtimin e vendit drejt Bashkimit Evropian. Ky shqetësim u mbështet edhe nga raporti vjetor i Komisionit Evropian, i cili vë në pikëpyetje respektimin e zotimeve ndërkombëtare nga ana e Prishtinës. Aktualisht, ligji është kthyer në Kuvend për rishqyrtim, duke u shndërruar në një mundësi vendimtare për deputetët që të reflektojnë dhe të korrigjojnë hapat e nxituar, pa hequr dorë nga mbrojtja e kauzave të tyre legjitime. Është e rëndësishme të theksohet se mbrojtja e vlerave të luftës së UÇK-së dhe e drejta për një proces të rregullt gjyqësor për katërshen në Hagë është një kauzë e drejtë. Megjithatë, ligji i miratuar më 6 tetor, përtej qëllimeve të deklaruara, rrezikon të dëmtojë pozicionin shtetëror të Kosovës, të cenojë aleancat strategjike dhe, në fund të fundit, mund të rezultojë i pafrytshëm për vetë ish-krerët e UÇK-së. Kujtojmë se më 16 shtator, gjykata në Hagë dha dënimet e shkallës së parë: 25 vjet burgim për Hashim Thaçin dhe Jakup Krasniqin, 18 vjet për Kadri Veselin dhe 13 vjet për Rexhep Selimin. Pas reagimit emocional në vend, PDK-ja inicioi ndryshime ligjore që synojnë kufizimin e juridiksionit të gjykatës, vendosjen e tavanit të dënimeve në 15 vjet dhe mundësinë e mbajtjes së dënimit në Kosovë. Ndonëse kryeministri Albin Kurti i cilësoi këto ndryshime si të shpejtuara, ligji mori 88 vota në Kuvend. Më 22 tetor, presidentja Justina Shiroka Pula, me kërkesë të iniciuesve, e ktheu ligjin për rishqyrtim, procedurë që pritet të përmbyllet brenda një muaji. Një nga argumentet kryesore kundër kësaj iniciative është thyerja e besës ndërkombëtare. Gjykata Speciale nuk është një produkt i imponuar, por rezultat i marrëveshjes së vitit 2014 mes presidentes së atëhershme Atifete Jahjaga dhe shefes së diplomacisë evropiane, Catherine Ashton, e mbështetur nga ndryshimet kushtetuese të vitit 2015. Kosova ishte zotuar se çdo ndryshim në mandatin e kësaj gjykate do të bëhej në konsultim me BE-në, gjë që nuk ka ndodhur. Një shtet që aspiron integrimin ndërkombëtar nuk mund të ndryshojë rregullat e lojës në mes të një procesi gjyqësor. Së dyti, ligji aktual duket se ofron premtime të pambështetura ligjore. Kodi Penal i Kosovës përjashton krimet e luftës nga falja presidenciale, çka e bën këtë dispozitë të ligjit të ri të pazbatueshme. Për më tepër, gjykata mban qëndrimin se mandati i saj buron nga Kushtetuta dhe shkëmbimi i letrave, duke lënë hapësirë që ky ligj të rrëzohet nga Gjykata Kushtetuese. Edhe vetë partia në pushtet ka shprehur dyshime për efikasitetin e kësaj nisme, duke ngritur pyetjen se pse po u shiten shpresa të rreme qytetarëve dhe familjarëve të të dënuarve. Së fundi, kjo kosto strategjike vjen në një moment tejet të ndjeshëm, ku Kosova ka nevojë më shumë se kurrë për unitet dhe kredibilitet para aleatëve të saj perëndimorë.