Brukseli i cakton Shqipërisë afatin e 2027-ës për anëtarësim, por ndalur te kritikat për Kuvendin dhe çështjen e imunitetit

Komisioni Europian i ka siguruar zyrtarisht Shqipërisë një plan të qartë veprimi, i cili synon mbylljen e bisedimeve për anëtarësim në Bashkimin Europian deri në përfundim të vitit 2027. Megjithatë, dokumenti vjetor i vlerësimit, i bërë publik këtë të mërkurë, vjen shoqëruar me një sërë vërejtjash të ashpra lidhur me veprimtarinë e Parlamentit, ecurinë e luftës ndaj korrupsionit dhe mungesën e një dialogu konstruktiv politik. Ky raport publikohet në një periudhë kur vendi po përballet me aktivizimin më të fuqishëm qytetar që prej nisjes së tranzicionit. Brenda Paketës së Zgjerimit për vitin 2026, Komisioni konstaton se Shqipëria ka arritur të hapë edhe bllokun e fundit të kapitujve që ishte ende pezull. Gjithashtu, janë plotësuar kushtet e ndërmjetme për kapitujt që lidhen me shtetin e së drejtës, duke i hapur dritën jeshile mbylljes së përkohshme të katër prej tyre. Ndonëse Brukseli e cilëson si “ambicioz, por të realizueshëm” synimin e ekzekutivit shqiptar për t'i mbyllur negociatat brenda 2027-ës, ky objektiv kushtëzohet nga mbajtja e ritmit të reformave dhe intensifikimi i bashkëpunimit politik gjithëpërfshirës. Plani i detajuar drejt integrimit Duke pasur parasysh se vetëm katër kapituj rezultojnë të mbyllur përkohësisht, Tiranës i duhet të mbyllë edhe 31 të tjerë. Rekomandimi i Komisionit është që përgatitjet për plotësimin e standardeve përmbyllëse të kryhen në kohë, me qëllim që pjesa e mbetur e kapitujve të finalizohet brenda afatit kohor. Në rast se Shqipëria do të zbatojë me përpikëri agjendën e përcaktuar, institucionet europiane do të prezantojnë paketën financiare të anëtarësimit, ndërkohë që Këshillit të BE-së i sugjerohet që gjatë vitit 2027 të nisë hapat përgatitës për hartimin e Traktatit të Anëtarësimit. Udhërrëfyes të ngjashëm kanë përfituar edhe Ukraina, Moldavia dhe Mali i Zi. Ky i fundit, si shteti më i avancuar në këtë rrugëtim, mund t'i përmbyllë negociatat brenda këtij viti, ndërsa nënshkrimi i traktatit përkatës llogaritet të ndodhë në qershor të vitit 2027. Nga ana e saj, Komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos, theksoi se Shqipëria, Ukraina dhe Moldavia kanë mundësi reale të bëhen pjesë e BE-së gjatë viteve në vijim, nëse vijojnë me përkushtim rrugën e reformave. Megjithatë, një zë i lartë zyrtar nga Brukseli, i referuar nga EU Reporter, tërhoqi vëmendjen se ritmi i ndryshimeve në Shqipëri ka shfaqur ngadalësim për shkak të zhvillimeve të brendshme, dukuri që kërkon një kthesë të menjëhershme. Kritikat kyçe: Parlamenti, rasti Balluku dhe drejtësia Në raport vlerësohet pozitivisht puna e Strukturës së Posaçme Antikorrupsion (SPAK) në ruajtjen e pavarësisë dhe arritjen e rezultateve konkrete ndaj korrupsionit të zyrtarëve të lartë, pavarësisht se kjo dukuri vazhdon të mbetet një sfidë madhore për shoqërinë shqiptare. Një nga ngjarjet më kritike të përmendura është vendimmarrja e Kuvendit për të mos i hequr imunitetin ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku, e cila po hetohet penalisht nga SPAK. Sipas Komisionit, një qëndrim i tillë cënon balancën e pushteteve, mekanizmat e kontrollit reciprok dhe parimin kushtetues të barazisë së qytetarëve para ligjit. Po ashtu, Brukseli konstaton se roli kontrollues i Kuvendit ndaj qeverisë mbetet i mangët. Kërkesat e opozitës për ngritjen e komisioneve hetimore janë hedhur poshtë rregullisht, kurse disa nga vendimet e Gjykatës Kushtetuese vijojnë të mos gjejnë zbatim. Procesi i emërimeve në institucionet e pavarura vazhdon të jetë i ndikuar nga politika, duke përfshirë zgjedhjen e Avokatit të Popullit vetëm me votat e mazhorancës. Krahas këtyre, kërkohet me urgjencë një reformë e re zgjedhore gjithëpërfshirëse përpara se të mbahen zgjedhjet vendore të vitit 2027. Sa i përket fushës së lirisë së shprehjes, situata ka shënuar një përmirësim të lehtë nga “progres i kufizuar” në “njëfarë progresi”. Megjithatë, në dokument nënvizohet se pavarësia e mediave vijon të mbetet e brishtë si pasojë e ndërthurjes së interesave politike me ato financiare. Ndërkaq, fondet e programit IPARD III për sektorin bujqësor mbeten ende të ngrira, pasi kriteret e vendosura nuk janë përmbushur plotësisht. Në fund, Komisioni Europian i ka kushtuar vëmendje edhe valës së protestave qytetare të nisura gjatë muajit maj, duke i cilësuar ato si mobilizimin më të gjerë shoqëror që prej vendosjes së demokracisë në vend, lëvizje kjo që e ka origjinën te shqetësimet rreth mjedisit.