Ndërhyrja e BIA-s serbe në zgjedhje: Nga audio-incizimet në Kosovë tek kallëzimet penale në Serbi

Publikimi i një audio-incizimi të Fehim Salit brenda territorit të Kosovës dhe ngritja e një kallëzimi penal ndaj drejtorit të Agjencisë Serbe të Inteligjencës (BIA), Vladimir Orliq, në Serbi, kanë sjellë në vëmendje angazhimin e strukturave të sigurisë fqinje në fushatën për mbledhjen e votave në favor të Partisë Progresive Serbe (SNS). Këto dy zhvillime paralele ngrenë alarmin për keqpërdorimin e kapaciteteve sekrete për qëllime partiake, ndërsa për Kosovën ato paraqesin një rrezik real të shfrytëzimit të të dhënave politike dhe rrjeteve shoqërore si instrumente të luftës hibride. Bisedat e regjistruara mes Fehim Salit dhe një pjesëtari të inteligjencës serbe lidhur me sigurimin e votave nga komuniteti goran, si dhe kallëzimi penal i datës 2 nëntor 2026 kundër kreut të BIA-s, Vladimir Orliq, dhe shtatë drejtuesve të tjerë në Serbi, dëshmojnë përfshirjen e drejtpërdrejtë të strukturave shtetërore në mobilizimin elektoral të SNS-së. Në skenarin e parë, Sali raportonte rregullisht mbi qytetarët që pranonin apo kundërshtonin mbështetjen për partinë në pushtet në Serbi, ndërkaq në rastin e dytë, drejtuesit e BIA-s ballafaqohen me akuza se e kishin bërë të detyrueshme mbledhjen e votave për të njëjtën forcë politike si pjesë të detyrave zyrtare të agjentëve. Ndërlidhja e këtyre ngjarjeve dëshmon një dukuri që i kalon kufijtë e një organizimi të thjeshtë partiak, pasi angazhimi i strukturave sekrete për profilizimin e mbështetësve dhe oponentëve hap rrugën për grumbullimin e të dhënave sensitive, ushtrimin e trysnisë dhe zgjerimin e rrjeteve të ndikimit. Për Republikën e Kosovës, ku disponimi politik i qytetarëve i përcillej drejtpërdrejt një agjenti të BIA-s, kjo veprimtari përbën një sfidë direkte ndaj sigurisë kombëtare dhe një formë të ndikimit hibrid përmes proceseve zgjedhore. Në materialin audio të bërë publik më 4 shtator 2026, Fehim Sali dëgjohet duke i shpjeguar Zhelimir Matoviqit – i cilësuar nga Prokuroria Speciale e Kosovës si zyrtar i BIA-s – detajet rreth sigurimit të nënshkrimeve pro SNS-së. Ai përmendte dokumentet e siguruara nga një person i njohur me emrin “Nikolla” dhe faktin se kishte veçuar në lista emrat e atyre që kishin refuzuar, duke e shndërruar kështu qëndrimin e lirë politik në të dhënë operative për t'u raportuar. Edhe pse listat zgjedhore zakonisht përdoren për organizimin e brendshëm të subjekteve politike, dokumentimi i kundërshtarëve shërben për të krijuar një hartë të disponimit politik në terren. Kur këto informacione përfundojnë në duart e një shërbimi të huaj sekret, ato shfrytëzohen përtej interesit partiak, duke ndihmuar në identifikimin e personave me influencë, kuptimin e lidhjeve shoqërore dhe shënjestrimin e individëve për ushtrimin e presionit. Gjatë të njëjtave biseda, Sali kishte përmendur përdorimin e kërcënimeve fizike përmes “dajakut” për të siguruar përkrahje elektorale, transportimin e dokumenteve drejt Beogradit, si dhe frikën nga zbulimi i materialeve gjatë kalimit të pikave kufitare. Këto detaje dëshmojnë se procesi i mbledhjes së votave mbështetej te metodat e shantazhit dhe qarkullimi i fshehtë i të dhënave ndërkufitar, duke zhvendosur fokusin nga numri i formularëve te strukturat që i kërkonin, i menaxhonin dhe i grumbullonin ato. Për institucionet e sigurisë në Kosovë, problemi nuk qëndron te vullneti i lirë i qytetarëve për të mbështetur një subjekt politik, por te regjistrimi i vullnetit të tyre dhe transmetimi i këtyre të dhënave te një shërbim i huaj inteligjent. Ky dallim është vendimtar edhe për ruajtjen e komunitetit goran nga ndikimet e jashtme politike dhe keqpërdorimi i raporteve ndërnjerëzore.