Nga majat e pushtetit te opozita: Si po planifikojnë rikthimin Aleksandar Vuçiq dhe Viktor Orban

Pasi sunduan për vite të tëra pa u sfiduar, duke u dukur si të paprekshëm, Aleksandar Vuçiq dhe Viktor Orban gjenden tashmë të mundur në rrafshin politik, por kjo nuk i ka zbehur aspak synimet e tyre. Dyshja e njohur e politikanëve populistë ka përcjellë një mesajh të përbashkët në rrjetet sociale, duke paralajmëruar prerazi: “Do të rikthehemi”. Ndryshimi i madh erdhi gjatë zgjedhjeve të këtij viti, ku ish-presidenti i Serbisë dhe ish-kryeministri i Hungarisë u rrëzuan nga pushteti pas periudhave të gjata drejtimi. Më konkretisht, Vuçiq e mbylli mandatin pas 14 vitesh, ndërsa Orban pas një sundimi prej 16 vitesh në krye të qeverisë hungareze. Këta dy udhëheqës, të cilët kanë kultivuar një bashkëpunim të ngushtë ndër vite, ndajnë profile dhe karakteristika shumë të ngjashme politike. Humbjet e tyre elektorale u paraprinë nga akuza të rënda nga opozita për korrupsion të përhapur, keqpërdorim të institucioneve publike, pasurim të dyshimtë dhe vendosjen e kontrollit politik mbi mjetet e shtetit. Megjithatë, eksperti Millan Niç, hulumtues i lartë në Këshillin Gjerman për Marrëdhënie me Jashtë, vëren se dallimi i parë mes tyre u shfaq te mënyra e reagimit pas disfatës në zgjedhje. Sipas tij, Viktor Orban praktikisht u zhduk nga jeta publike për një javë, duke zgjedhur të udhëtojë drejt Shteteve të Bashkuara për një kampionat futbolli, veprim që solli pasoja negative për moralin e partisë së tij, Fidesz, e cila mbeti e paqartë se kush e drejtonte. Niç thekson se mbështetja popullore për partinë Fidesz pësoi një rënie drastike pas zgjedhjeve, me rreth 10 deri në 15 për qind. Nga ana tjetër, ai vlerëson se Vuçiq e menaxhoi ndryshe këtë situatë, duke shmangur gabimin e homologut hungarez. “Nëse e ndiqni komunikimin e tij publik, do të shihni se ai u drejtohet kryesisht votuesve të vet, strukturave partiake dhe rrjeteve të ndryshme joformale të lidhura me sistemin e tij politik”, shpjegon analisti. Edhe pse Partia Përparimtare Serbe e Vuçiqit ruan formalisht pushtetin derisa të formohen institucionet e ja reja, ditët e para pas votimeve u shoqëruan me valë hetimesh, aktivitete të shtuara të prokurorive, arrestime të zyrtarëve të lartë policorë dhe verifikime të punës institucionale. Vetëm një javë pas zgjedhjeve serbe, Orban ndërmori një vizitë te Vuçiq, në shtëpinë e prindërve të këtij të fundit në periferi të Beogradit, ku përmes një videoje të përbashkët thanë se “miqtë e vërtetë bëhen edhe më të afërt në kohë të vështira”. Lidhur me përfitimet që mund të kenë dy liderët nga ky partneritet tani që ndodhen në opozitë, Niç argumenton se ngjashmëritë e sistemeve të tyre i shtyjnë drejt vazhdimit të kësaj aleance, duke shtuar se kjo është në interes të të dyve për shkak të raporteve të ngushta personale. “Por, duhet pasur parasysh se ata kanë mësuar nga njëri-tjetri shumë kohë përpara këtyre zhvillimeve politike. Kanë shkëmbyer përvoja, përfshirë edhe strategjitë zgjedhore, por kjo nuk i ka ndaluar të pësojnë humbje politike”, shton ai, duke veçuar politikat populiste dhe lidhjet e forta që ata shfaqin vazhdimisht në publik. Të dyja figurat janë ballafaquar me kritika të ashpra nga Brukseli për shkak të minimit të standardeve demokratike në vendet e tyre. Jozef Makai, gazetar pranë gazetës Atlatszo dhe ligjërues në Universitetin Kodolanyi në Sekeshfehervar, e cilëson këtë situatë si regjime hibride me një fasadë demokracie, ku media dhe shteti ishin nënshtruar plotësisht kontrollit politik. “Të dyja sistemet mbështeteshin te një lider i fortë, nacionalist, që pretendonte se mbronte interesat e shtetit dhe të kombit”, përfundon Makai, duke vënë në pah se, pavarësisht tipareve të përbashkëta, regjimet e tyre nuk ishin krejtësisht identike, ndërsa një tjetër pikë takimi mes tyre mbetet miqësia e afërt me liderët e Rusisë dhe Kinës, Vladimir Putin dhe Xi Jinping.