Publikohet Raporti i Zhvillimit Njerëzor 2025: Islanda dominon listën globale, Maqedonia e Veriut pozicionohet në vendin e 68-të

Publikimi i Raportit të Zhvillimit Njerëzor për vitin 2025 dëshmon se Islanda kryeson renditjen botërore me një Indeks të Zhvillimit Njerëzor (HDI) prej 0.972, e ndjekur ngushtë nga Zvicra dhe Norvegjia, të cilat ndajnë vendin e dytë me 0.970. Këto shtete ruajnë pozitat e tyre në majë falë qëndrueshmërisë në zhvillim, sistemit efikas shëndetësor, jetëgjatësisë së lartë, standardeve të avancuara arsimore dhe fuqisë së fortë ekonomike të matur përmes të ardhurave kombëtare bruto për frymë. Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë shënuar një rënie në pozitën e 17-të me një rezultat prej 0.938, duke mbetur pas vendeve si Danimarka, Gjermania dhe Kanadaja. Në këtë renditje globale, Maqedonia e Veriut pozicionohet në vendin e 68-të me një HDI prej 0.815, duke u përfshirë në grupin e shteteve me zhvillim njerëzor shumë të lartë. Sipas të dhënave, mosha e pritshme e jetëgjatësisë në vend llogaritet në 77.4 vjet, ndërsa qytetarët numërojnë mesatarisht 10.2 vjet shkollim, me një parashikim prej 14.8 vitesh për brezat e rinj. Të ardhurat kombëtare bruto për frymë, të përshtatura sipas fuqisë blerëse, arrijnë në 22,128 dollarë. Ky tregues thekson se progresi njerëzor nuk kushtëzohet vetëm nga zgjerimi ekonomik, por edhe nga ndikimi i drejtpërdrejtë i tij në përmirësimin e jetës së qytetarëve. Metodologjia e HDI-së bazohet në tre shtylla kryesore: shëndetin dhe jetëgjatësinë në lindje, arsimimin përmes viteve mesatare dhe të pritshme të shkollimit, si dhe standardin jetësor përmes të ardhurave kombëtare bruto për frymë. Vlerat e indeksit shtrihen nga 0 në 1, ku shifrat më të larta pasqyrojnë zhvillim më të madh, të ndara në katër nivele kryesore: shumë e lartë (mbi 0.800), e lartë (0.700–0.799), e mesme (0.550–0.699) dhe e ulët (nën 0.550). Sa i përket rajonit, Sllovenia udhëheq e 21-ta në botë me indeks 0.931, e ndjekur nga Greqia në vendin e 34-t (0.908), Kroacia e 41-ta (0.889), Mali i Zi i 48-ti (0.862), Bullgaria në vendin e 55-të (0.845) dhe Serbia në vendin e 62-të (0.833). Më tej, Shqipëria renditet në vendin e 71-të me indeks 0.810, ndërsa Bosnja dhe Hercegovina pozicionohet e 74-ta me indeks 0.779. Pavarësisht se ky mbetet instrumenti më i besueshëm për matjen e mirëqenies sociale, ai shpesh ballafaqohet me kritika nga ekonomistët për shkak të parametrave të përdorur, me argumentin se vendet e pasura natyrshëm përfitojnë PBB më të lartë, qasje më të mirë në shëndetësi e arsim dhe jetëgjatësi më të madhe në krahasim me shtetet në zhvillim. Nga ana tjetër, disa vende me konsum më të ulët, sikurse Singapori, Japonia dhe Hong Kongu, shfaqin pozicionime mbresëlënëse krahasuar me shtetet evropiane që kanë nivele më të larta konsumi. I krijuar nga Kombet e Bashkuara në vitin 1990, Indeksi i Zhvillimit Njerëzor vazhdon të mbetet standardi kryesor ndërkombëtar për vlerësimin e përparimit social të kombeve.