Alarm mbi sigurinë ushqimore: KLSH zbulon mangësi kritike në kontrollet e miellit, 2.1 milionë tonë drithëra të importuara

Shqipëria vijon të shfaqë një varësi të theksuar ndaj tregut të huaj për furnizimin me drithëra. Sipas të dhënave zyrtare të publikuara nga Kontrolli i Lartë i Shtetit, gjatë periudhës 2020-2025 në vend kanë hyrë rreth 2.1 milionë tonë drithëra, ku pjesa dërrmuese prej 1.5 milionë tonësh e ka origjinën nga Serbia dhe Rusia. Legjislacioni parashikon që çdo ngarkesë me drithëra të kalojë në filtër sigurie përpara se të dalë në treg, detyrim ky që i takon Autoritetit Kombëtar të Ushqimit (AKU) në bashkëpunim me 10 Pikat e Inspektimit Kufitar, të cilat duhet të mbikëqyrin çdo sasi që hyn në territorin shqiptar. Megjithatë, auditimi i KLSH-së nxjerr në pah faktin shqetësues se laboratorët e AKU-së nuk kryejnë analiza për të gjithë treguesit jetikë të sigurisë ushqimore. Kontrollet e deritanishme, të bazuara kryesisht te lagështira dhe aciditeti, ofrojnë një panoramë shumë të kufizuar të cilësisë së grurit dhe miellit që përfundon në furrat e bukës. Në raport theksohet se gama e treguesve të analizuar mbetet e ngushtë dhe fokusohet vetëm te parametrat bazë fiziko-kimikë, duke lënë jashtë vëmendjes analizat e avancuara për kontaminantët kimikë, mbetjet e pesticideve, mykotoksinat apo metalet e rënda. Për më tepër, edhe ato pak analiza që mund të realizohen pengohen nga mungesa e vazhdueshme e reagentëve, çka sjell paralizimin e përkohshëm të laboratorëve. Në shumë raste, analizat nuk janë kryer për shkak të mungesës së reagentëve, mosfunksionimit të pajisjeve ose mungesës së tyre. Si pasojë, janë evidentuar ndërprerje të herëpashershme dhe, në disa raste, pamundësi e plotë për kryerjen e analizave mikrobiologjike. Këto mangësi operacionale pasqyrohen edhe në Pikat e Inspektimit Kufitar, të cilat vuajnë nga mungesa e infrastrukturës së përshtatshme për të kryer një kontroll fizik e efektiv të sigurisë ushqimore. Në veçanti, sa i takon situatës në PIK Hani i Hotit, u evidentua se pranë godinës së PIK-ut janë të atashuara tri magazina. Aktualisht, këto ambiente ishin jashtë funksionit. Magazinat në PIK për periudhën 2020-2025, në të gjitha DRAKU-të, nuk kanë qenë të disponueshme për ruajtjen e produkteve. Si pasojë e kësaj mungese infrastrukturore, inspektorët e terrenit detyrohen të kryejnë verifikimet fizike në kushte të papërshtatshme. Inspektorët duhet të ngjiten në kamionët me të cilët transportohen drithërat dhe të bëjnë kontroll fizik vizual të mallit, vetëm nga një pozicion specifik i kamionit, pasi nuk kanë mundësi tjetër për të lejuar që kontrolli të bëhet i saktë. Kjo situatë e vështirë e ka vënë institucionin e kontrollit në pozita ku shkel rregullat e veta të sigurisë ushqimore për shkak të mungesës së hapësirave. Në disa raste, produktet që paraqisnin problematika ose që ishin në pritje të analizave laboratorike administroheshin në të njëjtat ambiente me produktet e tjera, pa ndarje fizike dhe pa masa të posaçme sigurie. Kjo situatë rrit ndjeshëm riskun për kontaminim të kryquar dhe cenon seriozisht sigurinë ushqimore. Nga ana tjetër, rritja e importit vjen si pasojë e braktisjes së tokave bujqësore nga fermerët vendas, të cilët ndodhen të pafuqishëm përballë kostove të larta të prodhimit, duke e lënë vendin të varur nga gruri i huaj. Përballë këtij realiteti, ndonëse detyrimi ligjor kërkon bllokimin në kufi të çdo produkti potencialisht të rrezikshëm, mungesa e laboratorëve funksionalë dhe e magazinave e lënë sigurinë ushqimore në Shqipëri të garantuar vetëm në letër.