A po merr fund epoka e Listës Serbe? Analistët tregojnë faktorët që mund t'i japin goditjen e fortë monopolit të saj

Deklarata e fundit e Vlladan Kuzmanoviqit nga Lista Studentore – subjekt që fitoi zgjedhjet parlamentare në Serbi më 25 tetor – ka sjellë sërish në qendër të debatit peshën politike të Listës Serbe në Kosovë dhe lidhjet e saj të ngushta me Partinë Përparimtare Serbe (SNS) dhe udhëheqjen në Beograd. Kuzmanoviqi ka theksuar se Lista Serbe duhet të angazhohet realisht për nevojat e komunitetit serb në Kosovë, në vend që t'i shërbejë interesave të SNS-së. Kjo thirrje ka hedhur dritë mbi mungesën e autonomisë politike të këtij subjekti, mënyrën se a i mbron vërtet interesat e serbëve kosovarë, si dhe mbi nivelin e ndikimit që ka Beogradi në vendimet e tyre. Pas disfatës që pësoi SNS-ja e Aleksandar Vuçiqit në zgjedhjet parlamentare të mbajtura të dielën në Serbi, ku fitoren e mori Lista Studentore, Lista Serbe ka ruajtur heshtjen publike rreth këtyre rezultateve. Është me rëndësi të kujtohet se Lista Serbe, si forca më e madhe politike e serbëve në Kosovë, u themelua në vitin 2013 nën mbështetjen e drejtpërdrejtë të Vuçiqit dhe partisë së tij, ndërsa ky i fundit pranoi humbjen mbrëmjen e 25 tetorit. Megjithatë, Vuçiqi pretendoi se SNS-ja ka dalë fituese “kudo ku jetojnë serbët në rajon”, duke përfshirë këtu edhe territorin e Kosovës. Në këtë kontekst, lind pyetja legjitime nëse Lista Serbe rrezikon kolapsin politik dhe humbjen e monopolit që ka gëzuar deri më tani në përfaqësimin e serbëve të Kosovës. Lidhur me këtë temë, analisti politik Artan Nimani, në një prononcim për mediat, shprehet se nuk parashikohet ndonjë kthesë e menjëhershme në qëndrimet e Listës Serbe, duke pasur parasysh bashkëpunimin e saj afatgjatë me SNS-në dhe strukturat pushtetore në Beograd. Sipas tij, ngritja e një alternative të re politike mbetet një mundësi reale për të sfiduar këtë monopol, por kushtet kyçe për suksesin e saj mbeten organizimi i mirëfilltë, kredibiliteti dhe përkushtimi i sinqertë ndaj nevojave të qytetarëve. “Nuk pres ndonjë ndryshim të shpejtë dhe thelbësor në qëndrimet politike të Listës Serbe. Ajo për vite me radhë ka funksionuar në koordinim të ngushtë me SNS-në dhe pushtetin në Beograd, prandaj deklarata të tilla, sado domethënëse, nuk mjaftojnë për të dëshmuar një shkëputje reale politike. Megjithatë, ato mund të jenë shenjë e pakënaqësive që po rriten brenda komunitetit serb dhe e nevojës për një përfaqësim më autentik. Një alternativë e re politike është e mundshme, por për të sfiduar Listën Serbe duhet të ketë organizim, besueshmëri dhe guxim për të vepruar në interes të qytetarëve, e jo si instrument i politikave të Beogradit. Monopoli politik mund të dobësohet, por nuk rrëzohet vetëm përmes deklaratave”, vlerëson ai. Në vijim, Nimani vë në dukje domosdoshmërinë që Qeveria e Kosovës të ndjekë një rrugë diplomatike shumë më proaktive, të konsolidojë aleancat me partnerët perëndimorë dhe të bëhet gati për dinamikat e reja politike që mund të shfaqen në Beograd. Ai këmbëngul se Prishtina duhet t'i garantojë komunitetit serb në vend një përfaqësim demokratik dhe plotësisht të pavarur, në mënyrë që situata e krijuar në Serbi të mos përdoret për ta dëmtuar pozicionin ndërkombëtar të Kosovës. “Në këtë situatë, Qeveria e Kosovës duhet të jetë shumë më aktive, strategjike dhe e kujdesshme. Nuk duhet të presim që ndryshimet në Serbi të prodhojnë vetvetiu një politikë më konstruktive ndaj Kosovës. Përkundrazi, nëse një qeveri e re në Beograd arrin të sigurojë mbështetje politike dhe diplomatike nga Bashkimi Evropian, pa ndryshuar qasjen ndaj Kosovës, rrezikojmë të gjendemi në një pozitë më pak të favorshme diplomatike. Prandaj, Kosova duhet të ndërtojë një diplomaci aktive, të forcojë partneritetin me aleatët perëndimorë dhe të krijojë kushte që qytetarët serbë të Kosovës të kenë përfaqësim demokratik, të pavarur dhe në shërbim të interesave të tyre.