Bashkimi Evropian synon ta kthejë Frontex-in në shtyllën kryesore të dëbimeve, reformat ndezin debate

Komisioni Evropian ka hedhur ideja e një nisme të re që synon t'i japë kompetenca më të gjera dhe burime shtesë agjencisë evropiane të kufirit, Frontex, si kundërpërgjigje ndaj ngjarjeve tragjike në Ceuta. Drafti i ri ligjor i paraqitur krijon hapësirë që kjo agjenci të veprojë në mënyrë efektive edhe jashtë kufijve gjeografikë të Bashkimit Evropian. Sipas këtij projektbuxheti dhe plani veprimi, agjencia do të ketë autoritetin e plotë për t'u ardhur në ndihmë vendeve të treta në procesin e riatdhesimit të emigrantëve drejt shteteve të tyre amë. Ky zhvillim vjen në një periudhë kur qeveritë e vendeve anëtare po i kushtojnë një rëndësi të jashtëzakonshme politikave të dëbimit, duke theksuar faktin se një numër i madh personash të cilëve u është refuzuar azili apo e drejta e qëndrimit vazhdojnë të mbeten brenda territorit evropian. Shtysë kryesore për këtë rol të ri të Frontex-it u bë kriza e rëndë humanitare e regjistruar në enklavën spanjolle në Ceuta. Ngjarja në fjalë u shfrytëzua nga disa kryeqytete evropiane si dëshmi se Brukseli duhet të ndërmarrë hapa më të ashpër për të ndalur valët e pakontrolluara të njerëzve që synojnë të hyjnë në bllok. Për ilustrim, Italia mori masën e jashtëzakonshme të rivendosjes së përkohshme të kontrolleve në kufij për udhëtarët që mbërrinin nga Spanja. Në atë kohë, kreu i ekzekutivit spanjoll pati kritika të forta ndaj sjelljes së disa shteteve partnere, të cilat i cilësoi si “egoiste” përballë sfidës së migracionit në Ceuta. „Sot propozojmë që Frontex-i të bëhet aktori qendror i BE-së për kthimet“, deklaroi për gazetarët Magnus Brunner, komisioner i BE-së për Çështjet e Brendshme dhe Migracionin. „Struktura do të ketë kapacitetin të përgjigjet me shpejtësi marramendëse, përmes një njësie emergjente të gatshme për dislokim brenda 24 orëve, duke diktuar rreziqet në faza të hershme përpara se ato të përshkallëzohen në kriza të mirëfillta“, shtoi më tej Brunner. Për shembull, mundësia ligjore për të riatdhesuar emigrantë nga shtete jo-anëtare nënkupton se Frontex-i do të mund të dëbojë një shtetas nga Bangladeshi direkt nga Libia drejt vendit të tij të origjinës. Libia mbetet një nga nyjat kryesore të nisjes për fazën e fundit të rrugëtimit të rrezikshëm të emigrantëve drejt BE-së. Plani ambicioz parashikon rritjen graduale të trupës së përhershme të agjencisë deri në 30.000 efektivë. Kjo do të arrihet përmes krijimit të një rezervë të posaçme evropiane prej 17.000 oficerësh gjatë pesëmbëdhjetë viteve të ardhshme. Sipas njoftimit zyrtar të Komisionit, burimet njerëzore do të qëndrojnë në gatishmëri të përhershme për t'u vier në ndihmë shteteve anëtare sa herë që të paraqitet nevoja në terren. Iniciativa gjithashtu përfshin themelimin e një Qendre të re evropiane për Koordinimin e Kthimeve në kuadër të Frontex-it, duke i dhënë kësaj të fundit një rol udhëheqës në çdo fazë të procedurës së dëbimit. Gjithashtu, planifikohet ngritja e një platforme digjitale për monitorimin online. Kjo qendër do të gjurmojë në kohë reale zhvillimet kufitare në rrjetet sociale dhe do të ndihmojë në luftimin e përmbajtjeve që cënojnë sigurinë e kufijve të unionit. Nga ana tjetër, organizatat që mbrojnë të drejtat e njeriut kanë ngritur alarmin dhe po e kundërshtojnë ashpër këtë reformë. Mandati bazë i Frontex-it konsiston në mbrojtjen e kufijve të jashtëm të bllokut, duke respektuar në të njëjtën kohë të drejtat fundamentale të individëve që mbërrijnë rishtazi. Megjithatë, në të kaluarën agjencia është përballur shpesh me kritika të ashpra për mungesë transparence dhe llogaridhënieje institucionale. Ndryshimet e paralajmëruara kufizojnë hapësirën e veprimit të mekanizmit të brendshëm të të drejtave brenda Frontex-it, duke i orientuar ankesat drejt instancave kombëtare të vendeve anëtare. „Komisioni po i bën lëshime të rrezikshme populizmit dhe së djathtës ekstreme në qasjen ndaj migracionit“, u shpreh Tineke Strik, eurodeputete holandeze nga radhët e grupit politik të Gjelbërve dhe Aleancës së Lirë Evropiane (Greens/EFA). „Ne kemi nevojë emergjente për një menaxhim kufitar që mbështetet tek standardet e të drejtave të njeriut, ku Frontex luan një funksion parësor. Por me këtë trajektore, Komisioni rrezikon ta transformojë agjencinë në një homolog europian të agjencisë amerikane ICE“, përfundoi ajo.