Nga ministër i Millosheviqit te humbja e pushtetit: Portreti i një 14-vjeçari politik në Serbi

Pas një sundimi katërmbëdhjetëvjeçar në krye të skenës politike të Serbisë, Aleksandar Vuçiq ka pranuar disfatën në zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare të mbajtura më 25 tetor. Ky zhvillim shënon paralajmërimin e mbylljes së një kapitulli politik, i cili u identifikua nga përqendrimi i tejskajshëm i pushtetit, kritikat e vazhdueshme për zvogëlimin e standardeve demokratike, mbikëqyrja e rreptë mbi mediat dhe partneriteti i ngushtë me Kremlinin. "Duke u nisur nga kampoja, është e qartë se i kemi humbur këto zgjedhje", ka pohuar Vuçiq nga qendra zgjedhore e Partisë Progresive Serbe (SNS). Referuar të dhënave paraprake të bëra publike prej tij, lista e mbështetur nga studentët ka fituar përafërsisht 130 ulëse në parlament, kurse SNS-ja bashkë me partnerët e saj ka siguruar rreth 105 mandate. Në rast se këto shifra marrin konfirmimin zyrtar, blloku i studentëve do të posedojë shumicën e qartë në organin legjislativ prej 250 deputetësh. Mirëpo, kush është në të vërtetë Aleksandar Vuçiq, lideri që për mbi dhjetëvjeçar u shndërrua në figurën qendrore të institucioneve serbe dhe ndër personalitetet më të kontestuara në hapësirën e Ballkanit? Fillesat e karrierës së tij politike datojnë në vitet ’90, kur ai iu bashkua Partisë Radikale Serbe të drejtuar nga Vojisllav Sheshel, një entitet politik i njohur për vijën e ashpër nacionaliste dhe diskursin e kundërt ndaj vendeve perëndimore. Gjatë vitit 1998, nënn qeverisjen e Sllobodan Millosheviqit, Vuçiq u caktua në detyrën e ministrit të Informacionit në Serbi. Në periudhën e mandatit të tij u ndërmorën hapa ndëshkues ndaj mediave të lira, të cilat u ballafaquan me sanksione financiare të rënda dhe trysni të vazhdueshme institucionale. Kjo fazë u shoqërua gjithashtu me përshkallëzimin e luftimeve në Kosovë dhe shtypjen e çdo zëri mediatik që guxonte të kundërshtonte regjimin e Millosheviqit. Pas rënies së Millosheviqit në vitin 2000, Vuçiq vijoi angazhimin e tij brenda radikalëve serbë, deri në vitin 2008, kur së bashku me Tomisllav Nikoliqin themeluan Partisën Progresive Serbe. Formacioni i ri politik u promovua si një alternativë me qasje më pragmatike dhe e përkushtuar ndaj procesit të integrimit evropian, ndonëse Vuçiq nuk e ndryshoi qëndrimin e tij të ngurtë nacionalist ndaj Kosovës dhe ruajti lidhjet e ngushta politike me Moskën. Ringritja e tij në krye të pushtetit u shënua në vitin 2012, fillimisht në postin e zëvendëskryeministrit dhe ministrit të Mbrojtjes. Më pas, në vitin 2014 mori drejtimin e ekzekutivit si kryeministër, ndërsa në vitin 2017 u zgjodh president i Serbisë. Gjatë këtij harku kohor, Vuçiq ndërtoi një mekanizëm qeverisës ku vendimmarrja u centralizua gjithnjë e më shumë rreth figurës së tij dhe Partisë Progresive Serbe. Entet ndërkombëtare të angazhuara në mbrojtjen e vlerave demokratike dhe lirisë së shprehjes kanë ngritur alarmin në mënyrë të përsëritur për shkatërrimin e institucioneve të pavarura, presionin ndaj gazetarëve dhe pabarazinë në garën politike. Çështja e Kosovës ka mbetur ndër pikat kryesore të agjendës së tij qeverisëse. Nën udhëheqjen e Vuçiqit, raportet ndërmjet Kosovës dhe Serbisë u përshquan nga kriza të njëpasnjëshme, fërkime të shpeshta në veri dhe përplasje të vazhdueshme diplomatike. Një ndër ngjarjet më të rënda ndodhi më 24 shtator 2023 në Banjskë të Zveçanit, ku një njësi e armatosur serbe ndërmori një sulm kundër Policisë së Kosovës, duke lënë të vrarë rreshterin Afrim Bunjaku. Përgjegjësinë për orkestrimin e këtij sulmi e mori përsipër Milan Radoiçiq, ish-nënkryetar i Listës Serbe, i cili kishte mbështetje dhe lidhje të ngushta me qarqe të pushtetit në Beograd. Autoritetet në Prishtinë kanë fajësuar vazhdimisht Serbinë për mbështetjen e grupeve ilegale dhe kriminale në pjesën veriore, ndërkohë që Beogradi ka mohuar çdo lloj përfshirjeje zyrtare në ngjarjet e Banjskës. Sa i përket politikës së jashtme, Vuçiq u përpoq të ruante një balancë mes Bashkimit Evropian, Rusisë dhe Kinës. Pavarësisht se Serbia ruajti statusin e vendit kandidat për anëtarësim në union, administrata e tij vijoi të mbante kontakte të afërta me udhëheqjen ruse.