Përtej pushtetit absolut: Dhjetë arsyet pse largimi i Aleksandar Vuçiq shihet si domosdoshmëri për Serbinë

Pushteti i Aleksandar Vuçiqit po përballet me provën më të rëndë që prej marrjes së froneve udhëheqëse në vitin 2012, ndërkohë që pakënaqësitë qytetare kanë arritur kulmin. Tragjedia e 1 nëntorit 2024 në stacionin hekurudhor të Novi Sadit, ku shembja e një strehe betoni mori jetën e 16 personave, shërbeu si katalizator për protesta mbarëkombëtare. Kjo ngjarje nuk ishte thjesht një fatkeqësi, por pasojë e drejtpërdrejtë e korrupsionit sistemik dhe neglizhencës gjatë rinovimit të infrastrukturës publike që duhet t'i garantonte siguri qytetarëve. Për më tepër, arkitektura politike e ndërtuar nga Vuçiq përbën një shmangie flagrante nga rendi kushtetues. Edhe pse posti i presidentit që ai mbante deri vonë ka kompetenca kryesisht ceremoniale krahasuar me atë të kryeministrit, në praktikë ai ka ushtruar pushtet absolut ekzekutiv. Duke margjinuar qeverinë dhe parlamentin, ai ka marrë çdo vendim kyç, siç u dëshmua edhe në daljet publike ku ai i qortonte hapur ministrat e tij përpara kamerave. Raportet e organizatave ndërkombëtare dhe hulumtimet e mediave të lira dëshmojnë për lidhje të thella mes majave të shtetit dhe strukturave kriminale. Rasti "Jovanjica", ku u zbulua plantacioni më i madh i marihuanës në Evropë brenda një prone të subvencionuar nga shteti, tregoi se kultivuesit gëzonin mbrojtje nga segmente të BIA-s dhe Ministrisë së Punëve të Brendshme. Aferat e tjera, si ajo e fabrika e armëve "Krushik", dëshmuan se si individë të afërt me pushtetin përfitonin nga çmimet preferenciale, ndërkohë që sinjalizuesit përfundonin prapa grilave. Nisma të tilla si "Beogradi mbi ujë" dhe marrëveshjet me investitorët kinezë vazhdojnë të zbatohen në errësirë totale, pa tenderë publikë dhe në shkelje të ligjeve të vendit. Përveç kësaj, elita politike ka përdorur vazhdimisht grupe huliganësh dhe kriminelësh për të shtypur zërin e qytetarëve dhe për të ushtruar presion politik në terren. Paralelisht, liritë e medias janë shkatërruar përmes kontrollit të rreptë financiar dhe përdorimit të fondeve publike, duke i shndërruar transmetuesit pro-qeveritarë në mjete propogande që etiketojnë çdo zë kritik si mercenar të huaj.