Përplasja mes drejtësisë dhe ekzekutivit: Gjykatësit e prokurorët kërkojnë më shumë fonde, Qeveria kërkon efikasitet

Sistemi i drejtësisë në vend po kërkon buxhet më të lartë dhe kushte më të mira financiare si parakusht për të arritur rezultatet e pritura në luftën kundër krimit. Debati është fokusuar te Prokuroria për Ndjekjen e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit, si dhe te gjykatat penale. Gjatë një paraqitjeje në emisionin ClickPlus, tre nga pesë kandidatët për kreun e këtij institucioni hetues ngritën shqetësimin se pushteti ekzekutiv po përdor produktivitetin si mjet për t'i stigmatizuar ata. “Përkrahjen dhe njëkohësisht vullnetin politik nuk mund ta kushtëzojnë, të shprehem kështu, me kritika të pakufishme e të vazhdueshme për të krijuar alibi për anën tjetër të burimeve që ne i kërkojmë. Kuptohet që ai është proces në vazhdimësi dhe dua të mendoj konstruktivisht”, u shpreh Iskra Haxhi-Vasileva, kandidate për kryetare të Prokurorisë për Ndjekjen e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit. Në të njëjtën linjë, kandidati Faton Azizi theksoi nevojën urgjente për mbështetje institucionale, duke kërkuar një qendër hetuese plotësisht të pajisur që t'i përgjigjet sfidave aktuale. “Tregoi dëshirë të madhe, ambicie dhe vendosmëri që të përpiqet që Prokuroria Publike t’i merr ato mjete financiare që janë të domosdoshme që hetuesi t'i jep rezultatet e duhura. Neve na duhet një qendër hetuesie e ekipuar që prokurori publik me buxhet të mbushur me para të mund të ballafaqohet me të gjitha sfidat që i imponon puna”, deklaroi ai. Megjithatë, jo të gjithë kandidatët ndajnë të njëjtin mendim lidhur me ndikimin e drejtpërdrejtë të parave te performanca. Lidija Raiçeviq, gjithashtu kandidate për këtë pozitë, solli në vëmendje periudhat e kaluara kur kushtet materiale ishin dukshëm më të dobëta, por efikasiteti ishte më i lartë. “Unë isha në atë prokurori në periudhën kur kishe më pak pajisje, kur nuk kishte qendër hetuesie e as numër aq të lartë të të punësuarve profesionistë, kur me të vërtetë pagat ishin shumë më të ulëta, por rezultatet nuk ngecnin si sot, edhe atëherë kishte kriminalitet të lartë. Të gjithë dëshmojnë për një prokurori speciale që kishte resurse të larta jashtë normales, dhe ekip dhe pajisje e mjete financiare, vetura, metoda të fuqishme, por nuk kishin rezultate”, theksoi ajo. Nga ana e tij, kryeministri Hristijan Mickoski ka mbajtur një qëndrim të prerë kundër rritjes së pagave pa pasur një reflektim të qartë në produktivitet. Ai ka kundërshtuar nismën e gjykatësve dhe prokurorëve për t'i lidhur pagat e tyre me 1.3% të Bruto Prodhimit Vendor, ndërkohë që mesatarja në vendet e Bashkimit Evropian qëndron në 0.3% të BPV-së evropiane. Sipas kreut të ekzekutivit, brenda një viti fiskal sistemi gjyqësor po synon të sigurojë 260 milionë dollarë nga buxheti shtetëror, gjë që do të sillte rritje të pagave të krerëve të gjykatave deri në 5,000 euro përmes koeficientit të ri. “Ka kryetarë gjykatash që rrogën mujore e kanë 180 mijë denarë ose rreth 3,000 euro. Unë si kryeministër me stazhin e vjetëve në përvojë pune pagën e kam 155 mijë denarë ose 2,500 euro. Mos të jetë më pak se e kryeministrit, por të mbetet e njëjtë e krerëve të gjykatave. Gjykatësit marrin jo më pak se nga 100 mijë denarë”, u shpreh kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Hristijan Mickoski. Si kundërpërgjigje ndaj këtyre qëndrimeve, Shoqata e Gjykatësve ka lëshuar një komunikatë ku paralajmëron se sistemi gjyqësor po përballet me rrezikun e kolapsit funksional. Duke iu referuar raportit të vitit 2025 për punën e gjykatave, ata theksojnë domosdoshmërinë e ndryshimit të qasjes dhe sigurimit të kushteve elementare për një drejtësi të pavarur, efikase dhe llogaridhënëse. Sipas Shoqatës, funksionimi me staf dhe mjete minimale dëmton rëndë parimin e ndarjes së pushteteve, pasi pavarësia e gjyqësorit nuk garantohet vetëm në letër përmes akteve ligjore e kushtetuese, por kërkon mbështetje reale buxhetore dhe infrastrukturë profesionale për ushtrimin e papenguar të detyrës.