Zvicra drejt qendrës së vëmendjes: Hapet rruga për referendumin mbi pagat minimale

Kancelaria Federale e Zvicrës ka zyrtarizuar më 23 tetor 2026 plotësimin e kushteve ligjore për mbajtjen e referendumit kundër ndryshimeve lidhur me pagat minimale. Pas verifikimit të detajuar, autoritetet federale pranuan 66.006 firma të vlefshme, duke i hapur përfundimisht dritën jeshile trupit elektorat për të thënë fjalën e tyre mbi nismën e miratuar nga Parlamenti më 19 qershor. Debati kryesor rrotullohet rreth fushëveprimit dhe përparësisë mes kufijve minimalë të të ardhurave që vendosin kantonet dhe atyre që arrihen përmes marrëveshjeve të përbashkëta mes punëdhënësve dhe sindikatave në kuadër të kontratave kolektive të punës. Kjo temë ka një peshë të veçantë edhe për komunitetin shqiptar në Zvicër, sidomos për ata që ushtrojnë aktivitetin e tyre profesional në sektorë si gastronomia, shërbimet e pastrimit, parukeria, si dhe ata të angazhuar përmes agjencive të punësimit. Efektet e këtij ndryshimi do të variojnë drejtpërdrejt nga rajoni ku operojnë dhe specifikat e kontratës kolektive në fuqi për secilin sektor. Nga njëra anë, sindikatat dhe grupimet politike kundërshtare e shohin këtë reformë si një kërcënim që cënon sigurinë e punonjësve me të ardhura modeste dhe shkel autonominë vendore për pagat bazë. Nga ana tjetër, mbështetësit mbrojnë idenë se akordinet e arritura nga partnerët socialë duhet të mbizotërojnë, pasi ato përfshijnë standarde shtesë të punës që shkojnë përtej shifrës monetare. Vlefshmëria e referendumit nuk sjell ndonjë transformim të menjëhershëm të pagave ekzistuese, ndërkohë që në njoftimin e datës 23 tetor, Kancelaria Federale nuk ka caktuar ende datën e saktë se kur do të mbahet votimi popullor. Ndërkaq, autoritetet sqaruan se nisma paralele për thirrjen e referendumit përmes rrugës kantonale dështoi të sigurojë mbështetjen e mjaftueshme, pasi u përkrah vetëm nga Neuchâtel dhe Ticino, larg pragut prej tetë kantoneve që kërkohej me ligj. Megjithatë, rruga e peticionit me firma qytetare mbetet plotësisht e konfirmuar. Ndryshimi legjislativ synon që pragjet minimale të përcaktuara në kontratat kolektive – të shpallura si të detyrueshme në nivel kombëtar – të mund të kenë prioritet mbi rregullat kantonale, edhe në rastet kur ato rezultojnë më të ulëta. Aktualisht, legjislacioni kërkon që këto kontrata të detyrueshme të reskondojnë në mënyrë rigoroze si kornizat federale ashtu edhe ato kantonale.