Afati final për Ligjin për Specialen: Çfarë ndodh nëse Presidentja e kthen atë në Kuvend?

Eugen Cakolli nga Instituti Demokratik i Kosovës (KDI) ka sqaruar kornizën kushtetuese lidhur me procesin e dekretimit të Ligjit për Specialen, duke bërë të ditur se presidentja ka kohë deri këtë të premte, më 23 tetor, për të marrë një vendim përfundimtar: dekretimin e ligjit ose kthimin e tij për rishqyrtim. Sipas Cakollit, e drejta e presidentes për të ushtruar të ashtuquajturën “veto pezulluese” nuk është e pakushtëzuar. Kjo kompetencë mund të aktivizohet vetëm nëse vlerësohet se ligji në fjalë cenon interesat legjitime të shtetit ose të komuniteteve. Ai nënvizon se çdo kundërshtim duhet të jetë i argumentuar qartë dhe të dërgohet brenda afatit ligjor prej tetë ditësh nga momenti i pranimit të aktit. “Për Ligjin për Specialen, afati për dekretim ose kthim përfundon këtë të premte, më 23 tetor. Nëse ky afat kalon pa ndonjë veprim, ligji konsiderohet automatikisht i shpallur dhe do të hyjë në fuqi sapo të publikohet në Gazetën Zyrtare”, ka shpjeguar Cakolli. Në rast se presidentja vendos ta kthejë ligjin në Kuvend, legjislativi ka mundësinë ta miratojë atë sërish. Në këtë skenar, kërkohet vota e shumicës së të gjithë deputetëve, përkatësisht minimumi 61 vota pro, për të anashkaluar veton. Pas këtij votimi, ligji konsiderohet i shpallur dhe presidentja nuk ka më të drejtë ta kthejë të njëjtin akt për rishqyrtim. Lidhur me mundësinë e ndryshimeve në tekstin e ligjit pas kthimit, Cakolli vëren një vakum procedural në Rregulloren aktuale të Kuvendit, ndryshe nga rregullorja e mëparshme që e lejonte shprehimisht këtë gjë. Megjithatë, ai vlerëson se e drejta për të korrigjuar dispozitat rrjedh në mënyrë logjike nga vetë procesi i rishqyrtimit, pasi qëllimi është adresimi i vërejtjeve të presidentes. “Kufizimi i Kuvendit vetëm në votim ‘po’ ose ‘jo’ për tekstin ekzistues do të zbehte thelbin e rishqyrtimit, veçanërisht kur mangësitë mund të evitohen përmes amendamenteve teknike”, shton Cakolli. Nëse ligji kthehet, Komisioni për Legjislacion ka një afat prej katër javësh për të përgatitur raportin për seancë, ndërsa interpretimi i tyre do të jetë kyç për mënyrën e votimit të ndryshimeve. Në fund, eksperti i KDI-së përkujton se kthimi i ligjeve nga presidentët nuk është një praktikë e panjohur në Kosovë. Deri më tani, janë regjistruar tetë raste të tilla: katër nga ish-presidentja Atifete Jahjaga, dy nga ish-presidenti Hashim Thaçi dhe dy raste nga presidentja aktuale, Vjosa Osmani.