Sindroma e "qafës së teknologjisë": Udhëzimet e ekspertëve për të parandaluar dhimbjet nga përdorimi i ekraneve

Me nisjen e sërishme të angazhimeve shkollore dhe profesionale, koha e kaluar përballë pajisjeve elektronike rritet ndjeshëm, duke sjellë shpeshherë edhe një qëndrim të pasaktë trupor me kokën të ulur. Përballë këtij fenomeni, Shoqata Italiane e Ortopedisë dhe Traumatologjisë ka publikuar një sërë rekomandimesh praktike me qëllim shmangien e ngurtësimit dhe dhimbjeve në zonën e qafës. Komunikimi përmes postës elektronike, përditësimet në regjistrat shkollorë digjitalë, mesazhet në WhatsApp, rrjetet sociale, videolojërat dhe mjetet e tjera të argëtimit dixhital janë kthyer në pjesë të pandashme të përditshmërisë sonë. Që në moshë të vogël, njerëzit kalojnë një pjesë të madhe të ditës duke përdorur telefona, tableta apo kompjutera, shpesh edhe më shumë sesa e kishin parashikuar. Megjithëse teknologjia lehtëson ndjeshëm jetën e përditshme, ajo mbart edhe efekte anësore fizike, të cilat lidhen ngushtësisht me pozicionet e gabuara që mbahen për periudha të gjata kohore. Një ndër shqetësimet më të përhapura është e ashtuquajtura "tech neck" ose "text neck", një çrregullim muskulor dhe skeletor që shfaqet kur qafa mban një pozicion të përkulur përpara për kohë të gjatë, duke kufizuar njëkohësisht edhe lëvizjet e lira, njësoj si gjatë shfletimit të pafundëm në ekranin e telefonit. "Kur koka anohet përpara, nga pikëpamja biomekanike ndryshon mënyra se si shpërndahet ngarkesa mbi strukturat e qafës", shpjegon Alberto Di Martino, ekspert pranë Shoqate Italiane të Ortopedisë dhe Traumatologjisë, si dhe profesor i kësaj fushe në Universitetin e Bolonjës dhe në Institutin Ortopedik Rizzoli. Ai shton se "qendra e gravitetit të kokës zhvendoset përpara dhe muskujt, si edhe strukturat e pasme të qafës, duhet të punojnë më shumë për ta mbajtur atë në pozicion." Nëse një posturë e tillë ruhet për më shumë se tri apo katër orë dhe shoqërohet nga një mënyrë jetese pa lëvizje dhe mungesë të aktivitetit fizik, mund të shfaqen shenja të tilla si dhimbje dhe ngurtësi qafe, tension në shpatulla, dhimbje koke dhe lodhje muskulare në pjesën e sipërme të shpinës. Te fëmijët dhe adoleshentët, të cilët ndodhen ende në periudhën e zhvillimit, këto sjellje mund të shkaktojnë gjithashtu deformime posturale, duke përfshirë shpatullat e lëvizura përpara dhe theksimin e harkimit në pjesën e sipërme të shtyllës kurrizore. Pavarësisht kësaj, specialistët theksojnë se nuk bëhet fjalë për të demonizuar përdorimin e pajisjeve si telefonat, tabletët apo kompjuterët. Sipas Pietro Simone Randelli, president i Shoqatës Italiane të Ortopedisë dhe Traumatologjisë dhe profesor i ortopedisë në Universitetin e Milanos, qasja e duhur kërkon një përdorim më të vetëdijshëm të teknologjisë, veçanërisht gjatë periudhave të rikthimit në rutinën e punës dhe të studimit, kur orët e kaluara para ekraneve shtohen ndjeshëm. Për të mbrojtur shëndetin, ekspertët sugjerojnë tri rregulla kryesore: Së pari, rekomandohet përkulja e qafës në masën më të vogël të mundshme. Gjatë punës në kompjuter ose përdorimit të pajisjeve për orë të tëra, duhet gjetur një pozicion komod që shmang mbajtjen e qafës tepër të përkulur. Në veçanti, këshillohet të shmanget mbajtja e kokës me një kënd përkuljeje mbi 30 gradë për kohë të gjatë. Qëllimi nuk është të qëndroni të ngurtësuar në një pozicion ideal, por të parandaloni që koka të shtyhet vazhdimisht përpara. Së dyti, është i rëndësishëm organizimi i duhur i ambientit të punës. Për të parandaluar uljen e vazhdueshme të kokës, telefoni, tableti dhe ekrani i kompjuterit duhet të vendosen përafërsisht në nivelin e syve. Sa më poshtë të ndodhet ekrani, aq më shumë priremi të përkulim qafën. Përdorimi i një mbajtëseje për laptop, pozicionimi i monitorit më lart ose thjesht ngritja e telefonit në lartësinë e syve mund të ndihmojë në pakësimin e kohës që kalojmë me qafë të përkulur. Së treti, bërja e pushimeve të rregullta mbetet thelbësore. Për të parandaluar ngarkesën e dhimbshme në qafë dhe shpatulla, është e domosdoshme të shmangni qëndrimin e gjatë pa lëvizur përpara ekranit.