Samiti i Ballkanit në Prishtinë: Theksohet rëndësia e energjisë për konkurrueshmërinë rajonale

Kalimi drejt burimeve të pastra të energjisë, garantimi i sigurisë në furnizim, nxitja e investimeve në energjinë e gjelbër dhe ndërtimi i një mjedisi të përshtatshëm për bizneset ishin në fokus të diskutimeve gjatë panelit të titulluar “Energjia dhe qendrat e të dhënave të IA-së”, i cili u zhvillua në kuadër të Samitit të Ballkanit që po mbahet sot në kryeqytetin e Kosovës. Gjatë fjalës së tij, zëvendësministri i Ekonomisë, Getoar Mjeku, pranoi se infrastruktura energjetike e vendit vazhdon të mbështetet ndjeshëm te qymyri, por theksoi se synimi afatgjatë mbetet krijimi i një modeli të qëndrueshëm dhe plotësisht të integruar në tregun evropian. “Sektori ynë energjetik është shumë i varur nga qymyri, por vizioni ynë është të ndërtojmë një sektor të qëndrueshëm, i cili është i gatshëm të integrohet në tregun evropian. Për këtë qëllim, kemi një strategji ambicioze, por realiste, që mbulon periudhën nga viti 2022 deri në vitin 2031. Ne po trajtojmë të ashtuquajturën trilemë energjetike, ose, trekëndëshin e interesave që duhet t’i balancojmë. Këto tri interesa janë dekarbonizimi ose mbrojtja e mjedisit, siguria e furnizimit me energji dhe përballueshmëria e çmimeve. Për këtë arsye, nga una anë, po punojmë për rinovimin e kapaciteteve ekzistuese, investimet në burimet e ripërtërirë të energjisë dhe integrimin e sistemeve të baterive për ruajtjen e energjisë. Nga ana tjetër, po investojmë gjithashtu në efiçiencën e energjisë, me qëllim të uljes së kërkesës aty ku është e mundur dhe të sigurimit të energjisë aty ku nevojitet më së shumti, veçanërisht në sektorin terciar… Kemi pranuar ofertat financiare nga tri kompani me reputacion dhe pritet që vendimi për dhënien e kontratës të merret brenda këtij viti. Pas përfundimit të ankandit aktual, vitin e ardhshëm do të organizohet një tjetër ankand për kapacitet deri në 200 megavat. Gjithashtu, kemi nënshkruar një marrëveshje me Korporatën Financiare Ndërkombëtare, e cila po punon ngushtë me ne për të siguruar krijimin e një sistemi të përshtatshëm”, u shpreh Mjeku. Në të njëjtën linjë flet edhe zëvendësministri i Energjisë, Minierave dhe Burimeve Minerale i Maqedonisë së Veriut, Miroslav Labudoviq, i cili ndau me të pranishmit reformat ligjore dhe hapat e ndërmarrë nga shteti i tij në fushën e energjisë së ripërtërirë. Sipas tij, autoritetet në Maqedoninë e Veriut kanë finalizuar ligjin e ri për energjinë, atë për shfrytëzimin e burimeve të ripërtërira dhe ligjin për efiçiencën e energjisë, ndërkohë që janë duke shqyrtuar edhe kuadrin ligjor për minierat dhe gjeologjinë. “Ne kemi miratuar ligjin e ri për energjinë, si dhe për herë të parë ligjin për shfrytëzimin e burimeve të ripërtërira të energjisë. Paralelisht, kemi miratuar edhe ligjin e ri për efiçiencën e energjisë, i cili mund të jetë me interes për ju. Gjithashtu, jemi duke analizuar ligjin për minierat dhe ligjin për gjeologjinë. Duke iu kthyer ligjit për energjinë, për herë të parë kemi përfshirë në të edhe sistemet e ruajtjes së energjisë. Më parë, këto sisteme nuk ishin pjesë e ligjit. Arsyeja është rritja shumë e madhe e energjisë nga burimet e ripërtërira që është prodhuar dhe integruar në rrjet gjatë viteve të fundit. Sa u përket burimeve të ripërtërira, deri në vitin 2025 kemi instaluar gjithsej 1.5 gigavatë kapacitete të energjisë së ripërtërirë, prej të cilave 1 gigavat vjen nga centralet diellore, ndërsa pjesa tjetër nga hidrocentralet dhe centralet e erës. Si qeveri dhe si shtet, aktualisht jemi duke investuar në disa projekte”, deklaroi Labudoviq.