Qëndrimi pro-serb i Robert Ficos ndez alarmin: Prishtina duhet të reagojë me diplomaci aktive

Pozicioni i hapur i kryeministrit sllovak, Robert Fico, kundër shtetësisë së Kosovës dhe lidhjet e ngushta politike me Beogradin po risjellin në plan të parë sfidat e rëndësishme diplomatike që i dalin përpara Prishtinës në rrugëtimin e saj eurointegrues. Eksperti dhe profesori Fejzulla Berisha, përmes një analize të hollësishme mbi zhvillimet e fundit, vlerëson se fjalët e Ficos gjatë një tubimi elektoral në Novi Sad – ku sipas njoftimeve ai i premtoi Serbisë se nuk do ta zhgënjente lidhur me çështjen e Kosovës – nuk përbëjnë thjesht një gjest miqësie tradicionale, por bartin një peshë të ndjeshme për ekuilibrat rajonalë dhe besueshmërinë e Bashkimit Evropian. Sipas Berishës, institucionet e Kosovës duhet t'i kthejnë përgjigje këtyre sfidave përmes një diplomacie dinamike, argumenteve të mirëfillta juridike, si dhe koordinimit të ngushtë me Shqipërinë, duke intensifikuar njëkohësisht punën me shtetet që ende nuk e kanë formalizuar njohjen e saj. Ai sugjeron që qasja e Sllovakisë të analizohet brenda kornizës së politikës së saj të jashtme, pa nxituar në konkluzione se deklarata e Ficos përbën domosdoshmërisht një akt konkret bllokimi ndaj perspektivës evropiane të Kosovës. “Kur një kryeministër i një shteti anëtar të BE-së rikonfirmon kundërshtimin ndaj pavarësisë së Kosovës në një tubim politik në Serbi, mesazhi tejkalon marrëdhëniet dypalëshe. Ai ndikon në perceptimin e politikës evropiane, në besueshmërinë e angazhimit të BE-së për rajonin dhe në pritjet e qytetarëve të Kosovës për një të ardhme evropiane të bazuar në parime të barabarta”, vlerëson Berisha. Profesori shton se partneriteti mes Sllovakisë dhe Serbisë nuk paraqet anë negative në vetvete, mirëpo kjo afërsi nuk duhet të shndërrohet kurrsesi në mbështetje të pakushtëzuar për një narrativë që mohon realitetin e pakthyeshëm shtetëror të Kosovës. “Një diplomaci e përgjegjshme duhet të krijojë ura komunikimi dhe t’i inkurajojë të dyja palët drejt marrëveshjeve të zbatueshme e marrëdhënieve paqësore, pa e mohuar ekzistencën politike të njërës prej tyre”, thekson ai. Berisha rikujton se Sllovakia vazhdon të jetë një nga pesë vendet anëtare të Bashkimit Evropian që nuk e njohin Kosovën, krah Spanjës, Greqisë, Qipros dhe Rumanisë. Sipas tij, kjo situatë përbën një sprovë të vështirë për diplomacinë e Prishtinës, pasi mungesa e konsensusit të brendshëm mund të kufizojë hapësirën e veprimit të mekanizmave evropianë për temat që kërkojnë pajtueshmëri unanime. Megjithatë, ai thekson se deklarata e Ficos nuk dëshmon automatikisht se kreu i ekzekutivit sllovak ka keqpërdorur strukturat institucionale të BE-së për të penguar Kosovën, pasi për një gjë të tillë do të duheshin fakte konkrete. “Problemi është më i gjerë se deklarata e një individi. Ai lidhet me vështirësinë e BE-së për të paraqitur një qëndrim të përbashkët për statusin e Kosovës, ndërkohë që synon të luajë rolin kryesor në dialogun ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit”, shprehet Berisha. Duke iu referuar opinionit këshillimor të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë të datës 22 korrik 2010, profesori vë në pah se kjo gjykatë konfirmoi se shpallja e pavarësisë së Kosovës nuk binte ndesh me të drejtën e përgjithshme ndërkombëtare, Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit dhe as me Kornizën Kushtetuese të kohës. Ai sqaron se ky opinion nuk e detyron ligjërisht asnjë shtet që ta njohë Kosovën, por shërben si një referencë kyçe juridike në arenën ndërkombëtare rreth ligjshmërisë së aktit të pavarësisë. “Për këtë arsye, kundërshtimi politik i Sllovakisë nuk duhet ngatërruar me një përfundim juridik se pavarësia e Kosovës ishte e paligjshme. Njëra çështje i takon rrafshit të vlerësimit politik, ndërsa tjetra mbështetet mbi baza të qarta juridike ndërkombëtare”, përfundon ai.