Dilema e madhe e protestave: A jeni në krahun e atyre që dhunojnë apo të atyre që dhunohen?

Në mes të zhurmës shurdhuese të sirenave dhe reshjeve të ujit me presion nga makinat e policisë, lind një pyetje thelbësore dhe alarmante: me kë qëndroni tani, me ata që ushtrojnë dhunë apo me ata që e pësojnë atë? Është paradoksale se si uji për shpërndarjen e protestuesve gjendet me kaq lehtësi, ndërkohë që i mungon reagimi i menjëhershëm për shuarjen e zjarreve masive në pyje. Pas kësaj vjen hedhja e gazit lotsjellës, sikur ky popull të mos kishte mjaftueshëm arsye për të derdhur lot pa pasur nevojë për kimikate shtesë. Ndërkohë, në mes të këtij kaosi, trupat e rendit lëshohen mbi qytetarë si bisha të uritura në arenat antike. Me shkopinjtë e gomës në duar, ata godasin pa dallim, duke marrë në shënjestër kryesisht të rinjtë, studentët dhe gjimnazistët. I shtrijnë përtokë, i qëllojnë pa Mëshirë dhe u çirrin çantat nga supet në kërkim të lëndëve plasëse apo armëve, për të zbuluar me habi se brenda tyre ka vetëm libra. Duke e thënë hapur, shtrohet sërish pyetja se ku pozicionohemi. Sipas gjuhëtarëve, fjala "troç" mund të ketë lidhje me fjalën "tru", çka do të thotë të flasësh me mendje, jo thjesht i verbuar nga zjarrmi politike apo interesa personale, por si një qytetar dhe patriot i vërtetë. Pa hezitim, unë rreshtohem krah atyre që dhunohen. Ata që ushtrojnë dhunë bëjnë një gabim të pafalshëm dhe kriminal kur trajtojnë si vandalë qytetarët e tyre dhe kur përgjakin studentët. Si mund të derdhet në asfalt gjaku i së ardhmes? Kjo sjellje është e patolerueshme dhe përbën një shkelje të rëndë jo vetëm të ligjeve zyrtare, por mbi të gjitha të atyre morale dhe njerëzore, duke lënë plagë të pashlyeshme në kujtesën e shoqërisë. Kujtoj kohën e diktaturës në shekullin e kaluar, kur çantat tona të studentëve kontrolloheshin nga regjimi. Mes fletoreve tona, përveç librave, fshihnim përkthime të fshehta të poetëve të huaj dhe revista të ndaluara, të cilat ishin dritarja jonë e vetme drejt botës së munguar. Në atë kohë, poeti ruso-sovjetik Evgenij Jevtushenko konsiderohej jashtëzakonisht i rrezikshëm, jo vetëm sepse kishte tradhtuar dogmat e stalinizmit, por edhe për shkak të një poezie që kishte shkruar kundër Enver Hoxhës. Vargjet e tij se, në kohët e errëta kur njerëzit rriheshin, ai ishte gjithmonë me viktimat dhe jo me xhelatët, më kthehen në mendje edhe sot si një thirrje për të marrë një vendim moral. Duke iu kthyer sërish krijimtarisë së Jevtushenkos, në poezinë e tij të vitit 1963, “Pamje nga fëmijëria”, ai sjell në vëmendje një skenë publike dhunimi të një fëmije gjatë kohës së Stalinit, ku turma mblidhej jo vetëm për të parë, por edhe për t'u bërë pjesë e egërsisë. Stanzat përshkruajnë rrethin e ngushtë të pallove prej lëkure dhe kapelave që mbyllnin hapësirën rreth fëmijës që mbrohej kot me kokën mes supeve, ndërsa mbi të binte breshëria e grushteve, shkelmave dhe shuplakave. Dikush e godiste nga e djathta, dikush tjetër nga e majta, derisa shpërthente gjaku, ndërsa dhunuesit e shtetit vepronin me një krenari të frikshme për parimet e tyre të shtrembëruara.