Qasja e Ficos ndaj Kosovës, ja çfarë lëvizjesh strategjike duhet të bëjë Prishtina përballë Beogradit

Pozicioni i kryeministrit sllovak, Robert Fico, në raport me Serbinë dhe Kosovën kërkon të lexohet përmes lentes së politikës së jashtme evropiane, parimeve të së drejtës ndërkombëtare dhe zhvillimeve aktuale gjeopolitike në rajonin e Ballkanit Perëndimor. Këto zhvillime sjellin sërish në plan të parë vështirësitë diplomatike me të cilat përballet shteti i Kosovës në përpjekjet e tij për forcimin e subjektivitetit ndërkombëtar dhe përparimin në rrugën e integrimit evropian. Duke analizuar këtë situatë, njohësi i çështjeve politike Nijazi Halili vlerëson se ky qëndrim i Sllovakisë pasqyron vazhdimësinë e linjës së saj zyrtare ndaj shtetit tonë, por thekson se kjo nuk përfaqëson domosdoshmërisht qëndrimin mbarë-evropian të Bashkimit Evropian. "Deklaratat e Ficos përbëjnë një sinjal të qartë të vazhdimësisë së politikës së Sllovakisë për mosnjohjen e pavarësisë së Kosovës. Njëkohësisht, ato dëshmojnë se çështja e Kosovës mbetet pjesë e dinamikave politike dhe diplomatike brenda vetë Bashkimit Evropian", thuhet në vlerësimin e tij. Sipas analistit, fakti që Sllovakia bën pjesë në strukturat e Bashkimit Evropian i jep mundësi të ndikojë në debatet dhe proceset e vendimmarrjes, mirëpo kjo nuk do të thotë se ajo mund të diktojë e vetme politikën e të gjithë Unionit. "Problemi qëndron te mungesa e një qëndrimi të unifikuar të pesë shteteve anëtare që ende nuk e njohin Kosovën, rrethanë kjo që e ndërlikon konsolidimin e subjektivitetit ndërkombëtar të Republikës së Kosovës", thekson ai. Duke u ndalur te lidhjet ndërmjet Bratislavës dhe Beogradit, eksperti sugjeron se mbështetja politike nga Sllovakia mund t'i ofrojë Serbisë hapësira shtesë në rrafshin diplomatik për të promovuar narrativën e saj lidhur me Kosovën. "Në aspektin strategjik, mbështetja politike e Bratislavës për Beogradit mund t'i krijojë Serbisë hapësirë shtesë diplomatike për të promovuar qëndrimet e saj lidhur me Kosovën. Megjithatë, kjo nuk nënkupton se qëndrimi i Sllovakisë përfaqëson domosdoshmërisht qëndrimin e përgjithshëm të Bashkimit Evropian", shprehet ai. Në vlerësimin e tij, dallimet e dukshme mes vendeve anëtare dëshmojnë qartë se politika e Bashkimit Evropian ndaj Ballkanit Perëndimor vazhdon të udhëhiqet nga interesa dhe qasje të ndryshme nacionale. Sfidë primare për Prishtinën mbetet shndërrimi i perspektivës evropiane në një proces të prekshëm dhe të qëndrueshëm si në rrafshin diplomatik, ashtu edhe në atë institucional. "Për Kosovën, sfida kryesore është shndërrimi i perspektivës evropiane në një proces të qëndrueshëm diplomatik dhe institucional. Kjo kërkon diplomaci aktive me secilin shtet anëtar, argumentim juridik të bazuar në të drejtën ndërkombëtare, forcim të institucioneve demokratike dhe konsolidim të partneritetit strategjik me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe aleatët evropianë", vlerëson Halili. Për më tepër, ai vë në pah edhe detyrimin që ka Bashkimi Evropian për të ruajtur koherencën e politikës së zgjerimit dhe besueshmërinë e rrugëtimit evropian për shtetet e rajonit tonë. "Stabiliteti afatgjatë në Ballkan nuk mund të ndërtohet vetëm përmes marrëveshjeve politike, por kërkon respektim të parimeve të së drejtës ndërkombëtare, fqinjësi të mirë dhe marrëdhënie të bazuara në barazi e reciprocitet", thuhet në vlerësim. Në fund, analisti përmbyll se pozicioni i kryeministrit sllovak paraqet një sfidë të mirëfilltë diplomatike për Prishtinën, por nuk duhet interpretuar si faktor përcaktues për fatin evropian të vendit. "Përgjigjja më efektive duhet të jetë diplomacia e argumentuar, forcimi i subjektivitetit ndërkombëtar dhe ndërtimi i aleancave që e trajtojnë Kosovën si partner të rëndësishëm në arkitekturën evropiane të sigurisë".