Paga minimale në Kosovë: Zotimet e qeverisë ende pa afat, punëtorët vazhdojnë të mbajnë barrën e tatimeve

Pavarësisht se paga minimale në vend ka arritur shifrën e 500 eurove bruto, punonjësit që përfitojnë këtë shumë vazhdojnë të marrin në duart e tyre vetëm 456.50 euro në llogaritë bankare. Zbatimi i premtimit ekzekutiv për lirimin e kësaj page nga tatimi mbetet ende enigmë, pasi autoritetet nuk kanë ofruar ende detaje se kur do të hyjë në fuqi kjo masë, sa qytetarë do të preken prej saj dhe çfarë fature financiare do të ketë për buxhetin e shtetit. Edhe në skenarin ku ky zbatim bëhet realitet, shuma e plotë prej 500 eurosh nuk do të shkojë e gjitha në xhepat e punëtorëve, për shkak të detyrimit ligjor për kontributin pensional. Për Egzonin, një 19-vjeçar nga Skenderaj që prej një viti e gjysmë sfidohet duke punuar në një market lokal, ky diferencim financiar do të thotë shumë për buxhetin e ngushtë familjar. Duke nisur punën në shtatorin e kaluar me një pagë prej 350 eurosh neto, ai pa rritje të të ardhurave të tij fillimisht në 425 euro në fillim të vitit, ndërsa nga korriku arriti në shifrën prej 500 eurove bruto, konform vendimeve për pagën minimale. Megjithatë, çdo muaj ai ballafaqohet me një prerje prej 43.50 eurosh, ku 25 euro shkojnë për trustin pensional dhe 18.50 euro për tatimin në të ardhura personale. Në një familje me pesë anëtarë ku të ardhurat mbështeten vetëm tek ai dhe i ati, Egzoni tregon se këto mjete shtesë do të ishin jetike për mbulimin e shpenzimeve elementare si faturat e energjisë apo ujit, sidomos në kohën e inflacionit dhe rritjes së kostos së jetesës. Sipas kornizës ligjore aktuale në Kosovë, nga paga bruto fillimisht mbahet 5 për qind për fondin pensional, ndërsa mbi pjesën e mbetur aplikohen shkallët tatimore. Të ardhurat deri në 250 euro janë të liruara, ndërsa për fashën deri në 450 euro tatimi është 8 për qind, dhe për çdo vlerë mbi këtë prag llogaritet një normë prej 10 për qind. Kjo formulë bën që nga 500 euro bruto, punëtori të përfundojë me 456.50 euro neto. Gjatë seancës për prezantimin e programit në shtator, kreu i ekzekutivit, Albin Kurti, paralajmëroi se paga minimale nuk do t'i nënshtrohet më tatimit. Nëse ky vendim materializohet, çdo punonjës do të përfitojë nga 18.50 euro më shumë në muaj, duke e çuar totalin neto në 475 euro, ndërsa për të kapur vlerën e plotë prej 500 eurosh do të duhej të mbulohej edhe kontributi pensional. Lidhur me pyetjet se kur do të nisin këto lehtësimet fiskale dhe cili do të jetë ndikimi buxhetor, institucionet qeveritare ende nuk kanë dhënë ndonjë përgjigje zyrtare. Nga ana tjetër, eksperti i ekonomisë, Shkumbin Misini, vlerëson se ky hap është vonuar tej mase. Sipas tij, shteti nuk duhet të ndalet vetëm te heqja e tatimit, por duhet të shqyrtojë edhe mundësinë e subvencionimit të përkohshëm të kontributit pensional prej 5%, për t'i dhënë një mbështetje reale shtresës punëtore në këtë periudhë sfiduese ekonomike.