Rruga pa krye e Serbisë: Mes miteve mesjetare, autokracisë së Vuçiqit dhe izolimit euroatlantik

E ardhmja politike dhe shoqërore e Serbisë pas zgjedhjeve parlamentare të 25 tetorit vazhdon të jetë në qendër të vëmendjes dhe analizave të shumta nga ekspertët vendës dhe ndërkombëtarë. Një nga pikpyetjet kryesore mbetet skenari i mundshëm nëse Aleksandar Vuçiq do të sigurojë një tjetër mandat në krye të qeverisë serbe. Ndërkohë që opozita pro-evropiane, shtetet fqinje dhe disa vende anëtare të Bashkimit Evropian shprehin shqetësim të thellë për drejtimin që ka marrë vendi dhe rajoni, në Bruksel ekziston një rrymë që e konsideron Vuçiqin si një figurë pragmatike, e cila gjoja mund të ruajë stabilitetin rajonal. Ky perceptim ka nxitur një qasje diplomatike që shpesh mbështetet te politika e lëshimeve dhe nxitjes, sesa te masat ndëshkimore. Kritikët e regjimit të Vuçiqit vënë në dukje se doktrina e tij politike nuk është gjë tjetër veçse një vazhdimësi e drejtpërdrejtë e politikave të diktuara dikur nga Sllobodan Millosheviqi dhe Vojisllav Koshtunica. Edhe pse funksionon si një populist dhe autokrat tipik, dallimi kryesor qëndron te fakti se Vuçiq shfrytëzon mjetet e marketingut modern dhe retorikën e përshtatur për kohën e sotme. Ndër zërat më kritikë brenda vendit është edhe shkrimtari dhe analisti serb Svetislav Basara, i cili nuk kursen kritika as ndaj elitës në pushtet që ka kontrolluar shtetin, dhe as ndaj opozitës. Sipas tij, një pjesë e opozitës vuan nga i njëjti sindrom autoritar, i karakterizuar nga populizmi dhe orientimi rusofil. Basara e vë theksin te mentaliteti i ngurtë i shoqërisë serbe, e cila mbetet e robëruar pas klisheve nacionalromantike, miteve për Kosovën dhe simboleve mesjetare. STATUS QUO-JA DHE DEFICITI I DEMOKRACISË Sipas vlerësimeve të analistëve, sundimi i vazhdueshëm i Aleksandar Vuçiqit e shtyn rajonin drejt paqëndrueshmërisë dhe ndarjeve. Ky status quo e largon Serbinë nga perspektiva e anëtarësimit në Bashkimin Evropian, duke e shndërruar atë në një enklavë të izoluar, të rrethuar nga vendet e Bashkimit Evropian dhe NATO-s, si dhe të ngujuar në mes të Ballkanit Perëndimor. Profesori i Universitetit të Grazit, Florian Bieber, vëren se Vuçiq do të vazhdojë të mbështetet në disa drejtime strategjike të politikës së jashtme, duke ushqyer shpresën për një fitore të mundshme të Vladimir Putin. Në këtë optikë, lideri serb e shikon diskursin e administratës së Donald Trump dhe afrimin me Kremlinin si një mburojë të përshtatshme gjeopolitike. Për pasojë, Serbia rrezikon të vijojë me qasje hegjemoniste në rajon, të frymëzuara nga projektet nacionaliste të “Botës Serbe”. Në qarqet pro-ruse dhe brenda mediave të kontrolluara, vazhdon të promovohet një narrativë e ngjashme me pritjen e një absurditeti, duke ushqyer iluzionin se perëndimi do të përmbyset. Sipas tabloideve dhe qarqeve putinofile, Bashkimi Evropian dhe NATO-ja janë para shpërbërjes, ndërsa Shtetet e Bashkuara pritet të tërhiqen nga Ballkani Perëndimor. Ndonëse këto skenarë flasin për një Serbi që do të vepronte sërish si fuqi ekspansioniste krah Rusisë, ato mbeten plotësisht utopike dhe pasqyrojnë vetëm dëshirat e një pjese të caktuar të shoqërisë.