Fundi i një epoke pas gati tri dekadash: Gjykata zvicerane dëbon çiftin nga Kosova

Një familje nga Kosova, e cila kishte ndërtuar jetën e saj në Zvicër për plot 28 vjet, është vënë përballë një vendimi përfundimtar dëbimi, pasi Gjykata Federale ka hedhur poshtë ankesën e tyre ndaj vendimit të autoriteteve të migracionit në Cyrih. Sipas dokumentit gjyqësor të datës 21 gusht 2026, i bërë publik më 7 tetor, shkaku kryesor i mosrinovimit të lejeve të qëndrimit lidhet me mbështetjen financiare afatgjatë nga skemat sociale dhe mungesën e një integrimi të qëndrueshëm në sferën ekonomike dhe shoqërore. Çifti, i lindur përkatësisht në vitet 1963 dhe 1965, kishte mbërritur në territorin zviceran në vitin 1998 së bashku me dy fëmijët e tyre, duke kërkuar fillimisht azil. Edhe pse kërkesa e tyre u refuzua në vitin 1999, familja fitoi statusin e pranimit të përkohshëm në vitin 2001, pasi dëbimi i tyre u konsiderua i papërshtatshëm në atë kohë. Më vonë, në vitin 2013, autoritetet e Cyrihut u patën dhënë bashkëshortëve leje qëndrimi mbi baza të veçanta humanitare. Mbi 341 mijë franga ndihma sociale Nga të dhënat e siguruara në dosjen gjyqësore, çifti kishte përfituar asistencë sociale gjatë periudhës 1998–2011, si dhe përsëri nga shkurti i vitit 2015 deri në shtator të vitit 2025. Vetëm përgjatë harkut kohor nga viti 2015 deri në shtator të vitit 2024, shuma e përfituar nga fondet publike kishte kapur shifrën e 341.908,50 frangave zvicerane. Trupa gjyqësore vërejti se bashkëshortët kishin mbijetuar përmes ndihmave sociale për rreth 24 vite nga gjithsej 28 vite të qëndrimit të tyre në shtetin helvetik. Kryefamiljari kishte regjistruar vetëm rreth tri vite punë në tregun formal, pavarësisht se ekspertizat mjekësore të cituara në aktgjykim dëshmonin se ai ishte i aftë për angazhime të lehta fizike. Ndërkohë, bashkëshortja, e cila përballet me vështirësi të lindura në shikim, kishte realizuar vetëm një provë pesëditore si pastruese. Sipas gjykatës, nuk kishte dëshmi për përpjekje të mjaftueshme drejt sigurimit të një vendi pune adekuat. Fëmijët kanë shtetësi zvicerane Një ndër pikat kyçe të mbrojtjes nga ana e çiftit ishte lidhja e fortë emocionale dhe familjare brenda Zvicrës. Dy fëmijët e tyre tashmë të rritur janë pajisur me shtetësi zvicerane gjatë viteve 2007 dhe 2008, ndërkohë që në Zvicër banojnë edhe nipi, mbesa dhe të afërm të tjerë të tyre. Megjithatë, instanca e lartë gjyqësore argumentoi se lidhjet familjare me pasardhësit e rritur nuk e prodhojnë automatikisht të drejtën e qëndrimit, për sa kohë nuk ekziston një varësi e mirëfilltë mes palëve. Gjykata trajtoi gjithashtu parimin e mbrojtjes së jetës private dhe familjare, i sanksionuar përmes nenit 8 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut. Në vendim theksohet se, ani pse jetesa disavjeçare përbën një element me peshë, ajo nuk mund të shërbejë si garanci absolute për vazhdimësinë e lejes së qëndrimit. Pse gjykata e konsideroi të mundshëm kthimin në Kosovë? Gjatë shqyrtimit të rrethanave vetjake, gjykata mori në konsideratë gjendjen shëndetësore të çiftit dhe perspektivën e tyre financiare pas riatdhesimit. Pavarësisht kësaj, u konkludua se rikthimi i tyre në Kosovë është plotësisht i realizueshëm, duke u bazuar në faktin se ata flasin rrjedhshëm gjuhën shqipe, zotërojnë lidhje familjare në vendlindje dhe janë të njohur me mjedisin shoqëror e kulturor atje. Po ashtu, u vlerësua se kujdesi shëndetësor i nevojshëm mund të mbulohet në Kosovë, dhe se në rrethana të caktuara, çifti mund të mbështetet nga ana materiale prej të afërmve të tyre. Vendimi i Gjykatës Federale Zyra e Migracionit e Cyrihut kishte marrë vendimin më 9 shtator 2024 për të ndërprerë vazhdimin e lejeve të qëndrimit për bashkëshortët. Pas shterimit të mjeteve juridike në shkallët kantonale, dosja kaloi në Gjykatën Federale, e cila më 21 gusht 2026 dha vendimin përfundimtar për rrëzimin e ankesës. Në përfundim, gjykata konstatoi se interesi i përgjithshëm shoqëror për ndërprerjen e qëndrimit peshon më rëndë sesa interesi privat i çifteve në këtë rast konkret.