Mburoja e re e Bashkimit Evropian: A do t'i japë fund Këshilli i Sigurisë sulmeve hibride?

Përballë valës në rritje të sulmeve kibernetike, akteve të sabotazhit dhe kërcënimeve të tjera hibride, Komisioni Evropian ka hedhur idenë e themelimit të Këshillit Evropian të Sigurisë (ESC). Ky mekanizëm i ri synon të garantojë një reagim shumë më të shpejtë të bllokut, duke forcuar mbrojtjen e përbashkët dhe duke bashkërenduar hapat ngushtë me NATO-n, ndonëse detajet mbi kompetencat dhe strukturën e tij ende mbeten për t'u qartësuar. Shtim i rrezikut nga ofensivat hibride të sponsorizuara nga shtete të ndryshme – ku hyjnë sulmet në hapësirën digjitale, dëmtimi i infrastrukturës vitale dhe shkeljet e hapësirës ajrore me dronë – e ka detyruar Bashkimin Evropian të kërkojë instrumente urgjente për menaxhimin e krizave në sektorin e sigurisë. Në këtë kontekst, Komisioni Evropian ka propozuar Këshillin Evropian të Sigurisë si një zgjidhje për të kapërcyer pengesat burokratike dhe për të ngritur nivelin e koordinimit politik, sa herë që vendet anëtare gjenden të rrezikuara nga veprime të tilla armiqësore. Gjatë fjalimit të saj për Gjendjen e Bashkimit në vitin 2026, Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, nënvizoi se strukturat e reja të sigurisë duhet të shërbejnë si shtesë dhe në përputhje të plotë me NATO-n, e kurrsesi si një zëvendësim për të. Edhe komisioneri evropian për Mbrojtjen, Andrius Kubilius, gjatë fjalës së mbajtur në Samitin për Mbrojtjen dhe Hapësirën, garantoi se Këshilli Evropian i Sigurisë nuk synon të konkurrojë me NATO-n, por përkundrazi do të ndihmojë në konsolidimin e saj. “Është mënyra për ta bërë Evropën më të fortë, gjë që do ta bëjë NATO-n më të fortë”, deklaroi Kubilius. Tri shtyllat e nismës evropiane Plani parashikon tri shtylla kryesore. E para është vetë Këshilli Evropian i Sigurisë, i parashikuar si një platformë fleksibile politike, ku do të bëjnë pjesë udhëheqësit e shteteve të BE-së dhe aktorë të tjerë kyçë jashtë kufijve të bllokut. Shtylla e dytë konsiston në Protokollin e Emergjencës së Sigurisë, i cili do t'u japë mundësi vendeve anëtare që të nisin konsultimet e menjëhershme sapo ndonjëra prej tyre të goditet nga kërcënime hibride. Shtylla e tretë përfshin krijimin e një fondi të dedikuar për mjetet strategjike të mbrojtjes, duke vënë theksin te bashkëinvestimet në mbrojtjen ajrore, mbrojtjen kibernetike dhe teknologjitë hapësinore. Synimi kryesor mbetet pajisja e Evropës me një sistem sa më funksional për zbulimin e rreziqeve, harmonizimin e përgjigjeve dhe përcaktimin e objektivave afatgjata të mbrojtjes. Pse po kërkohet krijimi i Këshillit Evropian të Sigurisë? Me këtë nismë, BE-ja kërkon të mbyllë të çarat që vijnë si pasojë e përçarjes së politikave të mbrojtjes dhe vendimmarrjes së ngadaltë institucionale. Lufta hibride zhvillohet kryesisht në të ashtuquajturën “zonë gri”, pra nën kufirin e një lufte të hapur ushtarake. Kjo kategori përfshin sulmet kibernetike, sabotimet ndaj objekteve jetike, inkursionet me dronë dhe lloje të tjera presionesh që dëmtojnë sigurinë dhe rendin kushtetues të shteteve. Duke qenë se këto akte nuk përkojnë domosdoshmërisht me një agresion ushtarak klasik, ato nuk aktivizojnë automatikisht nenin 5 të Traktatit të Atlantikut të Veriut, i cili flet për mbrojtjen kolektive të NATO-s. Ndërkohë, Steven Blockmans, zëvendësdrejtor në Qendrën Ndërkombëtare për Mbrojtjen dhe Sigurinë, vëren se kjo ide ka marrë dritë jeshile në një periudhë kur shtohen pikëpyetjet rreth gatishmërisë së Shteteve e Bashkuara për të garantuar në çdo situatë zbatimin e nenit 5. Sipas tij, ka shqetësime se Uashingtoni mund të bëhet pengesë në proceset e vendimmarrjes politike ose të vështirësojë zinxhirin e komandimit operacional brenda aleancës.