Përplasja e madhe në BE: Kancelari Merz kundërshton ashpër planin financiar të Dublinit

Përpjekjet për të siguruar një konsensus rreth buxhetit të ardhshëm të Bashkimit Evropian kanë pësuar një goditje të re, pasi presidenca irlandeze e Këshillit të BE-së ka hedhur në tryezë një skemë të modifikuar kompromisi. Megjithatë, ky hap nuk ka marrë miratimin e Berlinit. Kancelari gjerman, Friedrich Merz (CDU), ka mbajtur një qëndrim tejet të rezervuar, duke theksuar hapur se shifrat e paraqitura në këtë draft nuk përbëjnë themel të mjaftueshëm për arritjen e një akordi zyrtar. Në dokumentin e ri, shuma e përgjithshme prej afërsisht dy trilionë eurosh për harkun kohor 2028–2034 – e cila ishte hedhur fillimisht në tavolinë nga Komisioni Evropian – është reduktuar lehtësisht. Ekipi negociator nga Irlanda, që udhëheq aktualisht presidencën e Këshillit të BE-së, llogarit se mund të realizohen kursime prej rreth 140 miliardë eurosh, ose thënë ndryshe rreth 8 për qind më pak krahasuar me projektbuxhetin fillestar. Megjithatë, nga këndvështrimi i ekzekutivit gjerman, këto shkurtime janë ende të pamjaftueshme. Kancelari Friedrich Merz ka kërkuar prerazi që shpenzimet e buxhetit të përgjithshëm të ulen me qindra miliarda euro të tjera. Një linjë e ngjashme kundërshtuese po mbahet gjithashtu nga liderët qeveritarë të Holandës, Suedisë dhe Austrisë, të cilat bëjnë pjesë në bllokun e njohur si “neto-paguesit”, pra shtetet që derdhin në arkën e BE-së shumë më tepër fonde sesa përfitojnë prej saj. Përveç Gjermanisë, edhe Suedia dhe Austria e kanë rrëzuar propozimin e ri të ardhur nga Dublin. Ministrja austriake për Evropën, Claudia Bauer, bëri të ditur se ky projektfinancim mbetet larg pritshmërive dhe nuk mund të marrë dritën jeshile nga Vjena. Sipas saj, nëntë vendet që funksionojnë si neto-paguese financojnë aktualisht rreth 60 për qind të buxhetit total të Unionit, ndaj çdo kërkesë shtesë do të përbënte një ngarkesë të papërballueshme për taksapaguesit e tyre. “Buxheti i BE-së duhet të jetë i përballueshëm për ata që mbajnë barrën kryesore të financimit”, u shpreh ndër të tjera kancelari Merz. Ai shtoi se vendosja e prioriteteve dhe modernizimi i arkitekturës financiare evropiane përbën një mision të përbashkët për të gjitha shtetet anëtare. Kjo deklaratë ka nxjerrë në pah edhe një tjetër vatër konflikti: presidenca irlandeze ka reduktuar ndjeshëm pikërisht ato zëra fondesh që Gjermania kërkon t’i shohë të zgjeruara, siç janë konkurrueshmëria, kërkimi shkencor dhe mbrojtja. Në krahun tjetër, fondet tradicionale të orientuara nga bujqësia dhe politika e zhvillimit rajonal kanë pësuar ndryshime minimale. Kjo e fundit, e cila synon ngushtimin e pabarazive ekonomike dhe sociale ndërmjet rajoneve të ndryshme të kontinentit, vazhdon të mbështesë kryesisht shtetet anëtare me ekonomi më të dobët në BE. Gjithashtu, zërat buxhetorë të dedikuar për çështjet e migracionit, ruajtjen e kufijve të jashtëm dhe garantimin e sigurisë së brendshme kanë mbetur pothuajse të paprekur në draftin e ri. Nga një perspektivë krejtësisht e kundërt, propozimi ka tërhequr kritika të forta edhe nga radhët e Parlamentit Evropian. Negociatorët e këtij institucioni për Kornizën Financiare Shumëvjeçare (MFF), të përfaqësuar nga Partia Popullore Evropiane (EPP) dhe grupi i socialdemokratëve, kanë theksuar se drafti i presidencës irlandeze nuk mund të merret në asnjë mënyrë si pikënisje për negocim. Ata argumentojnë se një tkurrje prej tetë për qind, e cila e lë buxhetin në nivelin e periudhës aktuale, do të sakrifikonte aftësinë vepruese të Unionit. Sipas tyre, një dobësim i tillë financiar vjen në momentin më të papërshtatshëm, kur Evropës i kërkohet një prani dhe efikasitet shumë më i lartë në fushat e sigurisë, mbrojtjes dhe konkurrueshmërisë globale. Ditën e enjte, procesi i negociatave intensive mes krerëve të shteteve dhe qeverive pritet të vazhdojë në samitin e radhës për të përcaktuar të ardhmen financiare të bllokut.