Brukseli lëshon alarmin: Ndryshimet ligjore për Gjykatën Speciale rrezikojnë rrugën evropiane të Kosovës

Komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, ka deklaruar se ndryshimet e miratuara në Ligjin për Dhomat e Specializuara të Kosovës bien ndesh me angazhimet themelore të vendit ndaj Bashkimit Evropian, duke i cilësuar ato si plotësisht të papranueshme. Gjatë prononcimit të saj para nisjes së takimit të ministrave të Jashtëm të BE-së në Luksemburg, më 12 tetor, zyrtarja e lartë evropiane ka adresuar kritika të ashpra për ndërhyrjen në rregullat ligjore ndërkohë që procedurat penale janë ende aktive. “Dua të jem e qartë se ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara në Kosovë bien ndesh me detyrimet themelore të Kosovës ndaj BE-së. Kjo është e papranueshme”, u shpreh Kos. Sipas saj, modifikimi i kornizës rregullatore në mes të një procesi gjyqësor përbën shkelje të hapur të standardeve ndërkombëtare që garantojnë sundimin e ligjit. “Mesazhi im është shumë i thjeshtë. Zgjerimi evropian po ecën përpara. Nëse vendet kandidate bëjnë hapa prapa, ato nuk janë në rrugën e duhur dhe nuk do të mund të bëhen anëtare të BE-së”, shtoi ajo. Ky reagim vjen pasi Kuvendi i Kosovës doli me vendim për të ndryshuar ligjin që përcakton veprimtarinë e Dhomave të Specializuara me seli në Hagë, pas një seance të zhvilluar javën e kaluar. Këto ndryshime u inicuan nga Partia Demokratike e Kosovës, vetëm pesë ditë pas vendimit të datës 16 shtator, kur trupi gjykues dënoi ish-presidentin e Kosovës, Hashim Thaçi, bashkë me tre ish-krerët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës - Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin - me gjithsej 81 vjet heqje lirie për akuza që lidhen me krime lufte. Gjatë gjithë këtij cikli gjyqësor, të katërt të akuzuarit janë deklaruar të pafajshëm për pretendimet ndaj tyre. Nismëtarët e këtyre ndryshimeve synojnë ngushtimin e kompetencave juridiksionale të kësaj gjykate, duke kufizuar shiritin kohor dhe llojet e veprave penale që mund të hetohen. Projektligji parasheh gjithashtu zvogëlimin e dënimit maksimal në 15 vjet burgim, hapjen e mundësisë për ankesa në Gjykatën Supreme të Kosovës, si dhe kryerjen e dënimeve brenda territorit të Kosovës. Deklarata e komisionares Kos pason një sërë paralajmërimesh nga Brukseli zyrtar lidhur me këtë nismë ligjore. Më 8 tetor, Shërbimi Evropian i Veprimit të Jashtëm vlerësoi se ndryshimet në fjalë shkelin zotimet ndërkombëtare të Kosovës karshi Bashkimit Evropian. Përmes një komunikate, BE-ja kujtoi se Dhomat e Specializuara përbëjnë një entitet të pavarur të drejtësisë, të themeluar mbi bazën e vendimeve të Kuvendit të Kosovës gjatë viteve 2014 dhe 2015, mandati dhe autonomia e të cilit duhet të mbrohen rreptësisht. Institucionet evropiane i kanë bërë thirrje Prishtinës zyrtare që të përmbushë detyrimet ndërkombëtare, të garantojë paprekshmërinë e gjykatës, të sigurojë drejtësi për viktimat e familjarët e tyre pa dallim përkatësie etnike, si dhe të mbrojë dëshmitarët. Qëndrime të ngjashme shqetësimi janë shprehur edhe nga Ambasada e Gjermanisë në Prishtinë, e cila ka theksuar se pavarësia e këtij institucioni gjyqësor nuk guxon të cenohet. Në krahun tjetër, Partia Demokratike e Kosovës ka hedhur poshtë vlerësimet dhe kritikat e ardhura nga BE-ja. Përfaqësuesi i këtij subjekti politik, deputeti Përparim Gruda, ka deklaruar se ndryshimet e ndërmarra nuk cënojnë asnjë detyrim ndërkombëtar të shtetit. Sipas qëndrimit të PDK-së, qëllimi nuk është shuarja e gjykatës, por përcaktimi i kufijve të mandatit të saj në përputhje me misionin për të cilin u jetësua fillimisht. Nga ana e tij, kryeministri Albin Kurti i ka cilësuar më parë ndryshimet si të nxituara dhe pa një analizë të thellë, pavarësisht se deputetët e Lëvizjes Vetëvendosje dhanë mbështetjen e tyre gjatë votimit në Kuvend. Dhomat e Specializuara bëjnë pjesë në strukturën e brendshme të drejtësisë së Kosovës, por operojnë fizikisht në Hagë me trupa gjyqësore dhe prokurorë ndërkombëtarë. Kjo gjykatë u themelua me qëllim shqyrtimin e pretendimeve për krime të kryera gjatë periudhës së konfliktit dhe pas tij në vitet 1998-2000.