Prapaskenat e lëvizjes së papritur: Pse Uashingtoni po kërkon naftë ruse pavarësisht sanksioneve?

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka bërë të ditur se ka arritur një marrëveshje për çlirimin e rezervave të karburantit dizel nga Rusia, në një përpjekje të hapur për të ulur kostot e larta të karburantit në tregun amerikan, në prag të zgjedhjeve të mesmandatit të muajit nëntor. Megjithatë, ky akord vlerësohet se do të ketë një ndikim mjaft të kufizuar në zbutjen e krizës globale të energjisë, sidomos në kushtet kur shtetet evropiane mund të vazhdojnë bojkotin e plotë ndaj importeve nga Rusia. Kjo marrëveshje finalizohet pavarësisht viteve të tëra sanksionesh ndërkombëtare të vendosura ndaj Moskës për shkak të agresionit ushtarak në Ukrainë. Paketa e fundit e masave ndëshkimore, e shpallur vetëm muajin e kaluar nga autoritetet amerikane, kishte si shënjestër direkte pikërisht blerësit e naftës ruse. Çfarë përmban dakordësia mes Trump dhe Putin? Nëpërmjet një njoftimi në rrjetet sociale mbrëmjen e së premtes, Trump bëri të ditur se pas një “diskutimi jashtëzakonisht të suksesshëm” me homologun e tij rus Vladimir Putin, është rënë dakord që Rusia të furnizojë “menjëherë” tregun amerikan dhe atë global me mbi 300,000 ton naftë. Kreu i Shtëpisë së Bardhë shtoi se edhe 500,000 tonë të tjerë do të vihen në dispozicion gjatë muajit nëntor, ndërsa një sasi prej 1 milion tonësh do të lirohet në një fazë të mëvonshme. Ai gjithashtu nënvizoi se, duke u bazuar te kapacitetet aktuale të rafinerive ruse, Moska do të dërgojë edhe 3 milion tonë naftë shtesë. Sipas Trump, ky hap, i kombinuar me atë që ai e cilësoi si “kontroll total” të SHBA-ve mbi Ngushticën e Hormuzit, do të shërbejë për të ulur çmimet e karburantit si brenda vendit ashtu edhe në shkallë globale. “Sigurimi i çmimeve më të ulëta për qytetarët tanë, e veçanërisht për fermerët, blegtorët dhe transportuesit tanë të jashtëzakonshëm, mbetet prioriteti im kryesor”, shkroi ai në platformën Truth Social. Më vonë, gjatë një prononcimi për gazetarët jashtë Shtëpisë së Bardhë, Trump shprehu mirënjohjen e tij ndaj Putinit për këtë marrëveshje, duke theksuar: “Për ta thënë hapur, ne kemi sasi të konsiderueshme nafte që po vijnë drejt vendit tonë, dhe pikërisht ky është karburanti që na nevojitet.” Nga ana e tij, Kremlini konfirmoi zyrtarisht të premten se Rusia “shpreh gatishmërinë e plotë për të furnizuar me naftë dhe produkte të saj tregun amerikan dhe ato ndërkombëtare në përgjithësi”. Përse është krijuar kjo krizë globale e energjisë? Vala e rritjes së çmimeve të karburantit vjen si pasojë e konflikteve të hapura, ku përfshihen veprimet ushtarake të boshtit SHBA-Izrael kundër Iranit dhe lufta e vazhdueshme e Rusisë në Ukrainë. Teherani ka bllokuar në masë të madhe Ngushticën e Hormuzit – kanal përmes të cilit kalonte rreth 20 për qind e furnizimit botëror me naftë dhe gaz në kohë paqeje – që prej nisjes së sulmeve të para palësh amerikano-izraelite ndaj Iranit në muajin shkurt. Situata është përkeqësuar më tej pas sulmit ndaj tubacionit strategjik Lindje-Perëndim të Arabisë Saudite, një arterie kyçe për eksportet e naftës në Gjijrin Persik, si dhe prej sulmeve të kryera nga rebelët Houthi të Jemenit në zonën e Detit të Kuq dhe ngushticës Bab al-Mandeb. Në të njëjtën kohë, dëme të rënda u janë shkaktuar rafinerive, impianteve energjetike dhe porteve si në territorin rus ashtu edhe në atë ukrainas. Si rezultat i këtyre zhvillimeve, rezervat globale të karburantit kanë shënuar rënie drastike, ndërsa kuotat e naftës kapën nivele rekord si në Shtetet e Bashkuara ashtu edhe në Evropë gjatë shtatorit. Si ka ndikuar kjo krizë në ekonominë e SHBA-ve? Rritja galopante e çmimeve të naftës bëri që mesatarja kombëtare në SHBA të ngjitej në një kuotë rekord prej 6.52 dollarësh për galon në muajin shtator, duke u dyfishuar krahasuar me një vit më parë, ndërkohë që aktualisht kjo mesatare llogaritet në 6.20 dollarë, sipas të dhënave nga Shoqata Amerikane e Automobilave (AAA).