Nga Nënë Tereza te Maria Corina Machado: Historia e grave që kanë lënë gjurmë me Çmimin Nobel për Paqen

Që nga viti 1901, kur ky vlerësim prestigjioz u lajmërua për herë të parë, vetëm 21 gra kanë arritur të fitojnë Çmimin Nobel për Paqen. Këto personalitete shquhen për kontributin e tyre të jashtëzakonshëm në luftën kundër konflikteve, mbrojtjen e të drejtave të njeriut, arritjen e barazisë gjinore, si dhe promovimin e demokracisë dhe lirisë së shprehjes. Për një periudhë të gjatë kohe, ky çmim ka qenë pothuajse i dominuar nga gjinia mashkullore. Të dhënat nga faqja zyrtare e Nobelit tregojnë se deri në vitin 1970, ky vlerësim ishte kryesisht një privilegj i rezervuar për burrat e bardhë, të arsimuar lart, me origjinë nga Evropa dhe Shtetet e Bashkuara. Gjatë gjithë atyre dekadave, vetëm tri gra ishin dekoruar me këtë çmim: Bertha von Suttner, Jane Addams dhe Emily Greene Balch. Në vitin 1905, austriakja Bertha von Suttner shkroi historinë duke u bërë gruaja e parë që nderohej me Çmimin Nobel për Paqen, si mirënjohje për aktivizmin e saj të palodhur kundër luftës. Ajo la pas një trashëgimi të rëndësishme, përfshirë romanin kundër militarizmit të titulluar "Lay Down Your Arms", i botuar në vitin 1889, ndërsa u shndërrua në një shtyllë të lëvizjes ndërkombëtare për paqe. Veç kësaj, në vitin 1891 ajo themeloi Shoqërinë Austriake të Paqes dhe gjatë viteve pati një korrespondencë të rregullt me vetë Alfred Nobelin rreth kësaj çështjeje. Më 1931, amerikania Jane Addams mori vlerësimin për përpjekjet e saj sublime drejt paqes dhe përkushtimin e saj në punët sociale në shërbim të shtresave në nevojë dhe emigrantëve. Ajo drejtoi "Hull House" në Çikago, një institucion strehimi dhe ndihme për emigrantët, ndërkohë që u angazhua fuqishëm kundër shfrytëzimit të fëmijëve në punë. Gjatë Luftës së Parë Botërore, ajo ngriti zërin kundër konfliktit dhe iu lut liderëve globalë që të ndërhynin për të vendosur paqen. Ndërkaq, në vitin 1946, një tjetër amerikane, Emily Greene Balch, u kurorëzua me Çmimin Nobel për Paqen falë veprimtarisë së saj afatgjatë. Si sociologe dhe aktiviste, ajo mbrojti me zjarr të drejtat e punëtorëve, emigrantëve, grave dhe pakicave, duke bashkëpunuar ngushtë me Addams gjatë Luftës së Parë Botërore për të bindur vendet neutrale që t'i jepnin fund gjakderdhjes, e më vonë, në krye të Lidhjes Ndërkombëtare të Grave për Paqe dhe Liri, ajo ngriti alarmin ndaj rrezikut të fashizmit. Në vitin 1976, dy irlandezet, Betty Williams dhe Mairead Corrigan, u shpërblyen me Çmimin Nobel për Paqen për misionin e tyre human për t'i dhënë fund dhunës në Irlandën e Veriut. Pas tragjedisë së humbjes së tre fëmijëve në Belfast, Williams nisi një lëvizje të fuqishme kundër përleshjeve mes protestantëve dhe katolikëve. Përkrah Corrigan, e cila ishte teze e vogëlushëve të vrarë, ajo themeloi lëvizjen "Community of Peace People", me qëllim kryesor nxitjen e pajtimit dhe paqes. Në vitin 1979, Nënë Tereza u shpall fituese e Çmimit Nobel për Paqen për veprimtarinë e saj të jashtëzakonshme humanitare në ndihmë të shtresave më të cënueshme të shoqërisë. E lindur në Shkup me emrin Anjezë Gonxhe Bojaxhiu, ajo e zhvendosi misionin e saj në Indi, ku themeloi kongregatën Misionaret e Bamirësisë. Kjo organizatë ndërtoi strehëza për jetimët, të moshuarit, të sëmurët dhe personat në fazat e fundit të jetës, duke shtrirë ndihmën e saj në mbarë globin, ndërsa në vitin 2016 ajo u ngrit në altarin e shenjtërisë nga Papa Françesku. Në vitin 1982, suedezja Alva Myrdal u nderua me Çmimin Nobel për Paqen për kontributin e saj të çmuar në fushën e çarmatimit dhe krijimin e hapësirave të lira nga armët bërthamore. Ajo pati një karrierë të bujshme politike dhe diplomatike, duke ushtruar detyra të larta në Organizatën e Kombeve të Bashkuara dhe duke përfaqësuar Suedinë si ambasadore në Indi, ndërkohë që u shqua si një ndër zërat më autoritarë kundër përhapjes së armatimeve dhe rrezikut të një lufte atomike.