Pas miratimit në Kuvend: Cili është fati i ndryshimeve ligjore për Dhomat e Specializuara?

Kuvendi i Kosovës ka ndërmarrë një hap të rëndësishëm më 6 tetor, duke miratuar ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar. Ky vendim vjen në një kohë kur vëmendja publike është përqendruar te proceset gjyqësore në Hagë, pas dënimit me gjithsej 81 vjet burgim të katër ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës më 16 shtator. Megjithatë, votimi parlamentar është vetëm njëra fazë e procesit legjislativ. Në vijim, procedura parasheh që ligji t'i dërgohet për nënshkrim dhe shpallje presidentes së Kosovës, Justina Shiroka Pula, brenda një afati prej tetë ditësh. Në rast se ky afat kalon pa ndonjë veprim nga ana e saj, ligji do të konsiderohet i hyrë në fuqi dhe do të procedohet për botim në Gazetën Zyrtare. Flamur Hyseni, profesor i së Drejtës në Universitetin e Prishtinës, vlerëson se përmbajtja e vërtetë e këtyre ndryshimeve do të bëhet e qartë vetëm pas publikimit zyrtar. Ai nënvizon se është jetike që çdo modifikim ligjor të jetë në harmoni të plotë me nenin 162 të Kushtetutës së Kosovës dhe të respektojë angazhimet ndërkombëtare të vendit. Nga ana tjetër, Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) tërheq vërejtjen se brenda kësaj dritareje kohore, ekziston mundësia ligjore që ndryshimet të dërgohen për vlerësim në Gjykatën Kushtetuese. Hulumtuesi Gzim Shala thekson se kjo është një e drejtë që u takon palëve të autorizuara, siç janë dhjetë deputetët ose Avokati i Popullit, duke pasur parasysh se ndryshimet prekin juridiksionin dhe procedurat e një mekanizmi të veçantë siç janë Dhomat e Specializuara. Ndryshimet e votuara synojnë kufizimin e mandatit të Gjykatës në Hagë, transferimin e lëndëve në institucionet vendore të drejtësisë për çështjet jashtë juridiksionit të tyre, si dhe vendosjen e një tavanit prej 15 vitesh për dënimet maksimale. Gjithashtu, ligji hap rrugën për vuajtjen e dënimeve në Kosovë dhe mundësinë e faljes presidenciale. Megjithatë, ekspertët janë të ndarë sa i përket zbatueshmërisë së menjëhershme. Hyseni thekson se miratimi i ligjit nuk nënkupton zbatim automatik, pasi duhet respektuar pavarësia gjyqësore dhe hierarkia e normave juridike. Në të njëjtën linjë, Shala shton se Kuvendi nuk mund të ndryshojë njëanshëm procedurat ndërkombëtare, pasi funksionimi i Speciales bazohet në Amendamentin 24 të Kushtetutës dhe marrëveshjet e ratifikuara me Bashkimin Evropian dhe shtetin pritës, Holandën. Këto obligime ndërkombëtare mbizotërojnë mbi ligjet e zakonshme, duke e bërë të pamundur ndryshimin e tyre vetëm përmes një akti të brendshëm legjislativ.