Ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara: Çfarë po ndryshon për ish-krerët e UÇK-së?

Pas shpalljes së aktgjykimeve të shkallës së parë për Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin, debati mbi ligjin që rregullon veprimtarinë e Dhomave të Specializuara është rikthyer në fokusin kryesor politik dhe juridik në Kosovë. Pas një procesi trejavor të karakterizuar nga diskutime të shumta dhe protesta, Kuvendi i Kosovës ka miratuar në lexim të dytë ndryshimet ligjore që prekin themelet e funksionimit të kësaj gjykate. Megjithëse Dhomat e Specializuara nuk shfuqizohen, këto ndryshime rikonfigurojnë juridiksionin, periudhat kohore, kufijtë e dënimeve dhe trajtimin e rasteve në të ardhmen. Një prej ndryshimeve thelbësore lidhet me ripërcaktimin e juridiksionit. Tashmë, fokusi i gjykatës synohet të ngushtohet drejt pretendimeve specifike që burojnë nga raporti i Dick Martyt, konkretisht mbi akuzat për trafikim të organeve dhe qelizave njerëzore – pretendime këto që shërbyen si gur-themel për krijimin e këtij institucioni, por që nuk u trajtuan gjatë procesit gjyqësor. Sa i përket periudhës kohore, juridiksioni i gjykatës shkurtohet. Në vend të mandatit të mëparshëm që fillonte nga janari i vitit 1998, ligji i ri përcakton si periudhë juridiksionale intervalin nga 1 korriku i vitit 1999 deri më 31 dhjetor 2000. Rrjedhimisht, ngjarjet e ndodhura para 1 korrikut 1999 dalin jashtë kompetencës së Dhomave të Specializuara. Ndryshimet prekin ndjeshëm edhe politikën e dënimeve. Duke iu referuar amendamentimit të nenit 44, paragrafi 1 i ligjit nr. 05/L-053, dënimi maksimal që mund të shqiptojë kjo gjykatë caktohet në 15 vjet burgim. Ky ndryshim pritet të reflektohet automatikisht në uljen e dënimeve për ish-krerët e UÇK-së. Gjithashtu, ligji i ri parashikon që të dënuarit mund ta vuajnë pjesën e mbetur të dënimit në institucionet korrektuese të Kosovës, ndërsa neni 51 hap mundësinë e faljes individuale nga Presidenti i Republikës së Kosovës për ata që kanë marrë një vendim të formës së prerë. Nëse pas përfundimit të shkallës së Apelit, një rast nuk përputhet më me juridiksionin e ri të Dhomave të Specializuara, ai do të transferohet në sistemin vendor të drejtësisë. Në këtë skenar, mjetet e mëtejshme juridike, përfshirë shkallën e tretë, do të trajtoheshin nga Gjykata Supreme e Kosovës. I kontaktuar për këto zhvillime, Zyra e Prokurorit të Specializuar në Hagë ka refuzuar të komentojë, duke u kufizuar në një përgjigje të shkurtër. Të njëjtin qëndrim ka mbajtur edhe zyra e Dhomave të Specializuara, duke theksuar se fokusi i tyre mbetet përmbushja e mandatit për procese të drejta, të paanshme dhe mbrojtjen e viktimave e dëshmitarëve.