Kthesë në Budapest: Hungaria tërheq veton për rrugëtimin evropian të Ukrainës

Budapesti ka ndërmarrë një hap vendimtar drejt zhbllokimit të procesit integrues të Ukrainës në Bashkimin Evropian, duke hequr gjatë ditës së mërkurë kundërshtimin lidhur me hapjen e dy kapitujve të rinj negociues. Megjithatë, materializimi i plotë i këtij përparimi kushtëzohet nga miratimi në parlamentin ukrainas i një nisme ligjore që synon garantimin dhe forcimin e të drejtave të pakicave kombëtare. Kjo temë përbën një prioritet absolut për autoritetet hungareze, sidomos për shkak të komunitetit etnik hungarez që jeton në zonën e Transkarpatisë. Pas mbylljes së konsultimeve në rrafshin teknik, Parlamenti i Ukrainës (Verkhovna Rada) planifikon që të hënën të hedhë në votim projektligjin në fjalë. Nëse arrihet miratimi, Hungaria pritet të japë miratimin zyrtar për nisjen e kapitullit të dytë dhe të tretë të bisedimeve gjatë takimit të Këshillit të Çështjeve të Përgjithshme të BE-së, i cili do të mblidhet të martën në Luksemburg. Ky zhvillim pritet të shmangë një prej pengesave më të mëdha në prag të samitit të radhës të Këshillit Evropian. Hapi përpara i Ukrainës mund të ndikojë pozitivisht edhe te trajektorja e Moldavisë, duke qenë se të dyja shtetet kanë ecur paralelisht në rrugën drejt anëtarësimit në bllokun evropian. Në ndërkohë, pala hungareze ka lehtësuar edhe një tjetër procedurë thelbësore. Të mërkurën, qeveria në Budapest lejoi fillimin e punimeve teknike mbi dokumentacionin që Këshilli Evropian duhet t'i përcjellë Kievit, përmes të cilit Ukraina do të ftohet të dorëzojë platformën e saj negociuese, një hap kyç drejt hapjes zyrtare të kapitujve. Pasi kjo procedurë ishte bllokuar më parë nga Hungaria, vendimi i fundit dëshmon se Budapesti është pranë heqjes përfundimtare të vetos, nëse Kiejvi përmbush detyrimet ndaj të drejtave të pakicave. Kapitujt e rinj që mund të çelen zyrtarisht gjatë konferencës ndërqeveritare të javës që vjen kanë të bëjnë drejtpërdrejt me funksionimin e tregut të brendshëm dhe normat e konkurrencës. Çështja e pakicës hungareze në territorin ukrainas ka qenë prej kohësh në qendër të kërkesave të lidershipit hungarez, i cili ka këmbëngulur për garanci të plota për ruajtjen e të drejtave arsimore, kulturore dhe gjuhësore të afro 100 mijë hungarezëve që jetojnë atje. Në fillim të muajit tetor, në parlamentin ukrainas u dorëzua projektligji që synon zgjerimin e mundësive për arsimim në gjuhët e pakicave kombëtare, nismë kjo që shërben si urë lidhëse për kapërcimin e ngërçit diplomatik me BE-në. Megjithatë, miratimi i këtij ligji mbetet ende për t'u konfirmuar, pasi ekzekutivi ukrainas duhet të sigurojë konsensusin dhe votat e mjaftueshme brenda Verkhovna Rada-s. Akomodimi i interesave reciproke mes dy shteteve mund të prodhojë gjithashtu një efekt pozitiv politik, duke krijuar premisat për takimin e parë dypalësh ndërmjet kryeministrit hungarez Péter Magyar dhe presidentit të Ukrainës, Volodymyr Zelenskyy. Ky takim ishte shtyrë më herët, pasi kreu i qeverisë hungareze kishte kushtëzuar çdo takim me hapa konkretë për mbrojtjen e pakicës hungareze. Kujtojmë se Ukraina ka nisur më herët bisedimet për kapitujt e ashtuquajtur “themelorë”, ku përfshihen sundimi i ligjit, sistemi gjyqësor dhe fusha e politikës së jashtme. Nëse kapitujt e tregut të brendshëm dhe konkurrencës çelen javën e ardhshme, Kievit do t'i duhet të mbyllë edhe dy blloqe të tjera sfiduese: politikat e gjelbra dhe fondet e Bashkimit Evropian. Synimi i Brukselit mbetet hapja e të gjithë kapitujve të mbetur brenda këtij viti. Paralelisht me këto zhvillime, shtetet anëtare të BE-së pritet të shqyrtojnë gjithashtu zhbllokimin e fondeve të kohezionit në vlerë prej 4.2 miliardë eurosh për Hungarinë, mjete të cilat kishin qenë të ngrira më parë.