Brukseli alarmon Prishtinën: Ndryshimet ligjore për Gjykatën Speciale cenojnë marrëveshjet ndërkombëtare

Bashkimi Evropian ka shprehur shqetësimin e tij të thellë lidhur me miratimin e ndryshimeve dhe plotësimeve në Ligjin për Dhomat e Specializuara të Kosovës. Sipas autoriteteve në Bruksel, këto ndryshime bien haptazi në kundërshtim me detyrimet ndërkombëtare që Kosova ka marrë përsipër ndaj bllokut evropian. Legjislacioni në fjalë u votua gjatë orëve të vona të së martës, pak çaste para se Kuvendi i Kosovës të zgjidhte Justina Shiroka Pulën në krye të shtetit, një zhvillim ky që u mirëprit nga institucionet evropiane. „Ne i bëjmë thirrje Kosovës që t’u përmbahet detyrimeve të saj ndërkombëtare për të garantuar pavarësinë gjyqësore të Dhomave të Specializuara të Kosovës, si dhe zotimit për të siguruar llogaridhënie dhe për t’u dhënë drejtësi viktimave dhe familjeve të tyre nga të gjitha komunitetet në Kosovë“, deklaroi një zëdhënës i BE-së. Ai gjithashtu rikujtoi se Brukseli ka mbështetur vazhdimisht punën e Dhomave të Specializuara si një institucion i pavarur gjyqësor, duke këmbëngulur që mandati i tyre aktual dhe autonomia e tyre të respektohen në tërësi. “Dhomat e Specializuara të Kosovës po vendosin drejtësi bazuar në parimin e përgjegjësisë penale individuale”, theksoi tutje zyrtari i BE-së. Në krahun tjetër, Bashkimi Evropian ka përshëndetur zhbllokimin e ngërçit institucional që e kishte mbërthyer vendin që nga viti 2025, duke u pasuar me zgjedhjen e presidentes së re. Brukseli theksoi se pret rikthimin e stabilitetit institucional, çka do t'i hapë rrugë Kosovës për të avancuar në agjendën e saj evropiane dhe për të shfrytëzuar mundësitë që ofron BE-ja. Zëdhënësi i BE-së vuri në dukje se për Kosovën mbetet përpara një punë e madhe dhe sfiduese, ku bëjnë pjesë reformat që ndërlidhen me Planin e Rritjes dhe Reformave, zbatimi i mëtutjeshëm i Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit, si dhe avancimi i bashkëpunimit rajonal dhe integrimit gradual në Tregun e Vetëm të BE-së. “Ndonëse BE-ja është e gatshme ta mbështesë Kosovën edhe më tej, partneriteti ynë nënkupton jo vetëm interesa të përbashkëta, por edhe përgjegjësi të përbashkët”, nënvizoi ai. Kuvendi i Kosovës e votoi Shiroka Pulën në postin eueses së shtetit në minutat e para të datës 7 tetor. Ky vendim erdhi si rezultat i një marrëveshjeje politike të orëve të fundit, e cila siguroi numrin e nevojshëm të votave edhe për paketën ligjore që kufizon kompetencat e Gjykatës Speciale. Para zgjedhjes së shefes së shtetit, legjislativi miratoi në lexim të dytë ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara, duke përmbyllur kështu procedurën për projektligjin e iniciuar nga Partia Demokratike e Kosovës në opozitë. Seanca e jashtëzakonshme u thirr natën vonë të 6 tetorit, pasi PDK-ja pranoi propozimin e Lëvizjes Vetëvendosje në pushtet që Shiroka Pula të kandidojë për presidente, pas një dite të tensionuar pa zgjidhje mes forcave politike. Ndërkohë, protestat kundër ndryshimeve ligjore vazhduan edhe gjatë 6 tetorit, vetëm një ditë pas përleshjeve të shënuara mes protestuesve dhe Policisë së Kosovës. Baza juridike mbi të cilën u themeluan Dhomat e Specializuara mbështetet te shkëmbimi i letrave i vitit 2014 ndërmjet presidentes së atëhershme të Kosovës, Atifete Jahjaga, dhe Përfaqësueses së Lartë të BE-së, Catherine Ashton. Edhe pse selia e tyre ndodhet në Hagë, Dhomat e Specializuara përbëjnë një pjesë integrale të sistemit gjyqësor të Kosovës. Bashkimi Evropian mbetet financuesi kryesor i këtij institucioni, duke investuar afro 400 milionë euro që prej themelimit të tyre.