Shpresa të reja kundër Alzheimerit: Molekula eksperimentale që po befason shkencëtarët

Një grup studiuesish nga Greqia, nën drejtimin e Giorgos Skretas, ka kuruar një substancë të re farmaceutike e cila, gjatë provave paraklinike, ka dëshmuar aftësinë për të ringjallur kujtesën dhe aftësitë njohëse në modele shtazore që shfaqin shenja të sëmundjes së Alzheimerit. Ky sukses shkencor është arritur falë një bashkëpunimi ndërinstitucional mes Qendrës Kërkimore të Shkencave Biomjekësore Alexander Fleming, Fondacionit Kombëtar Helenik të Kërkimeve, si dhe sipërmarrjes 'spin-off' ResQ Biotech. Substanca në fjalë, e pagëzuar me emrin RSQ-020, përqendrohet te proteina Tau, e cila, kur pëson keqformime strukturore dhe krijon grumbullime, nxit përparimin e patologjive neurodegjenerative. Për krijimin e RSQ-020 u përdor një metodologji e re teknologjike, e ideuar nga i njëjti ekip shkencëtarësh. Kjo platformë shfrytëzon mikroorganizma bakterialë të modifikuar gjenetikisht për të gjeneruar një gamë të gjerë molekulash kandidate, duke bërë të mundur njëkohësisht përzgjedhjen e atyre që shfaqin veti aktive biologjike. Sipas shpjegimit të Giorgos Skretas, kjo strategji ndryshon rrënjësisht nga qasjet konvencionale të prodhimit të medikamenteve, të cilat zakonisht kërkojnë një molekulë të përshtatur për një shënjestër të caktuar proteinike. Kur kemi të bëjmë me proteina që transformojnë vazhdimisht formën e tyre, siç ndodh në çrregullimet e lidhura me keqpalosjen, metodat e vjetra hasin në pengesa të mëdha. Qëllimi i platformës inovative është të zbulojë në mënyrë të menjëhershme ato molekula që sjellin rezultatin e kërkuar. Për ta arritur këtë, hulumtuesit përdorin baktere të ndryshuara që lëshojnë një dritë të gjelbër kur proteina problematike kthehet në një gjendje më të rregullt. Në aspektin operacional, ekspertët fusin një proteinë njerëzore brenda bakterit dhe e programojnë atë që të ndriçojë sapo proteina të fitojë një strukturë të qëndrueshme. Njëkohësisht, bakteret prodhojnë miliarda molekula alternative, duke lehtësuar piketimin e shpejtë të substancave që mund të ndreqin anomalitë e palosjes. Kjo teknologji u aplikua fillimisht për studimin e sklerozës laterale amiotrofike (ALS) dhe proteinës SOD1, por autorët e studimit besojnë se ajo mund të përshtatet me sukses edhe për sfida të tjera shëndetësore të sistemit nervor. Anomalitë në strukturën e proteinave ndërlidhen gjithashtu me kushte të ngjashme mjekësore si sëmundja e Parkinsonit dhe çrregullime të tjera neurologjike. Megjithatë, gjetjet lidhur me RSQ-020 ndodhen ende në fazën paraklinike, çka nënkupton se duhen hulumtime të mëtejshme për të vërtetuar nëse kjo molekulë është e sigurt dhe funksionale edhe për organizmin e njeriut.