Zgjedhjet në Bosnjë: Numërimi paraprak nxjerr në krye liderët e tri etnive kryesore

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka bërë publike rezultatet e para të pjesshme, sipas të cilave Denis Bećirović, socialdemokrati i moderuar boshnjak nga radhët e Partisë Socialdemokrate (SDP-BiH), yhëlka Cvijanović nga Aleanca e Socialdemokratëve të Pavarur (SNSD) që përfaqëson kampin nacionalist serb, si dhe Darijana Filipović nga Bashkimi Demokratik Kroat (HDZ-BiH), po udhëheqin garën e së dielës për ulëset në presidencën treanëtarëshe ndëretnike të Bosnjë-Hercegovinës. Këto zgjedhje vlerësohen si vendimtare për trajektoren politike që do të ndjekë shteti gjatë viteve në vijim. Dalja e votimit do të përcaktojë arkitekturën e institucioneve në disa nivele të pushtetit, brenda arkitekturës së ndërlikuar politike të dalë nga Marrëveshja e Dejtonit e vitit 1995, e cila solli paqen dhe ruajti integritetin territorial të vendit. Kreu kolektiv i shtetit përbëhet nga tre anëtarë që mbrojnë interesat e boshnjakëve, serbëve dhe kroatëve, duke qenë institucioni më i lartë i përbashkët. Pretendentët kryesorë pasqyrojnë dy vizione të ndryshme për të ardhmen e Bosnjë-Hercegovinës: fuqizimin e strukturave të përbashkëta shtetërore ose rritjen e shkallës së vetëqeverisjes për secilin komunitet etnik. Gjatë fushatës, vëmendja u dominua nga përplasjet rreth identitetit kombëtar dhe vijave ndarëse etnike, duke riaktualizuar shpesh retorikën e kohës së konfliktit. Kjo qasje ka prodhuar pakënaqësi te një pjesë e elektoratit, që kërkon nga klasa politike një angazhim më të madh drejt ekonomisë, punësimit dhe mirëqenies në një nga shtetet me treguesit më të ulët ekonomikë në Evropë. Pavarësisht se paga mesatare në Bosnjë-Hercegovinë është rritur nga rreth 570 euro sa ishte në vitin 2022 në 822 euro, organizatat sindikaliste vënë inë dukje se ky ndryshim është fshirë nga vala e shtrenjtimit. Sipas tyre, në të njëjtën periudhë kohore, shpenzimet e jetesës janë ngritur për mbi 50 për qind, duke rënduar ndjeshëm ekonomitë familjare. Kjo mungesë e perspektivës ekonomike ka nxitur largimin e qindra-mijëra të rinjve gjatë dhjetëvjeçarit të fundit, të cilët kanë kërkuar kushte më të favorshme jetese dhe punësimi jashtë kufijve të vendit. Pakt i Dejtonit, i sponsorizuar nga Shtetet e Bashkuara, ndaloi luftën e përgjakshme të viteve 1992-1995, por gjithashtu institucionalizoi ndarjet etnike që shpesh kanë shkaktuar bllokada në vendimmarrje. Sipas kësaj marrëveshjeje, Bosnjë-Hercegovina u nda në dy entitete gjysmë autonome: Republikën Srpska, e drejtuar kryesisht nga serbët, dhe Federatën e Bosnjakëve dhe Kroatëve, të lidhura përmes një qeverie qendrore me funksione të kufizuara. Në qendër të skenës politike në Republikën Srpska mbetet ende ish-presidenti Milorad Dodik, i cili ka ripërsëritur kritikat e tij tradicionale ndaj pushtetit qendror, duke paralajmëruar një rezultat "të jashtëzakonshëm" për formacionin e tij politik. "Nëse nuk dalim të votojmë, atëherë luajmë në favor të atyre mashtruesve në Sarajevë që po përpiqen të kontrollojnë gjithçka për të ndërtuar një Bosnjë të njësuar dhe për të shkatërruar Republikën Srpska", u shpreh ai pas hedhjes së votës në Laktashi. Politikani 67-vjeçar nuk është i përfshirë në listat e votimit, pasi pas një dënimi për shpërdorim kompetencash i është ndaluar e drejta e kandidimit për postin e presidentit për një periudhë gjashtëvjeçare. Megjithëse partia e tij ka ruajtur dominimin në Republikën Srpska për më shumë se dy dekada, analistët vlerësojnë se nuk është e pamundur që sfiduesi nga opozita, Branko Blanusha, të mundë Savo Miniq, kandidatin e mbështetur nga Dodiku, në garën për kreun e Republikës Srpska.